Λαϊκό Μανιφέστο για τον Πολίτη!

 Στη Μνήμη των 100 θυμάτων της φονικής πυρκαγιάς, όλων των παιδιών, των γυναικών, των ανδρών της Ανατολικής Αττικής

Συγκλονισμένη είναι η Ελληνική κοινωνία, και όλος ο κόσμος βέβαια, εξαιτίας της τραγωδίας που προκάλεσε η φονική πυρκαγιά, με ευθύνες της Πολιτείας (θεσμών και φυσικών προσώπων) τη «μαύρη» Δευτέρα 23 Ιουλίου 2018 στην Δυτική (Κινέττα) και στην Ανατολική Αττική (Μάτι, Κόκκινο Λιμανάκι Δήμου Μαραθώνα). 

Ποιός Έλληνας έχει μείνει ψυχικά ήρεμος μετά από την ανείπωτη Εθνική Τραγωδία εν καιρώ ειρήνης με τους περισσότερους από 96 νεκρούς, τους δεκάδες τραυματίες, τα χιλιάδες κατεστραμμένα σπίτια και τα απέραντα στρέμματα καμμένου πευκοδάσους και ελατοδάσους(των Γερανείων), που συνιστούν μια τεράστια οικολογική καταστροφή με ανυπολόγιστες συνέπειες;

Η φωτιά δεν περιορίστηκε αρχικά στην εστία της στο Νταού Πεντέλης κ.ά. με τεράστιες ευθύνες της Πυροσβεστικής, της Περιφέρειας Αττικής, του Υπουργείου Εσωτερικών και Πολιτικής Προστασίας και της Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας.

Στη συνέχεια δεν έγινε σωστή διαχείριση της κατάστασης ΕΚΤΑΚΤΗΣ ΑΝΑΓΚΗΣ που προέκυψε όταν η φωτιά εμαίνετο σε κατοικημένες περιοχές. Οι ευθυνες εδώ βαρύνουν και την Ελληνική Αστυνομία (ΕΛ.ΑΣ.) που έκλεισε την Λεωφ. Μαραθώνος και έστειλε τους οδηγούς στο δρόμο "Κοκκινο Λιμανάκι - Μάτι" με αποτέλεσμα να εγκλωβιστούν δεκάδες αυτοκίνητα (ολόκληρες οικογένειες) και να χάσουν τη ζωή τους δεκάδες συμπολίτες μας.

Επίσης δεν εφαρμόστηκε Σχέδιο Εκκένωσης της περιοχής για να σωθούν οι κάτοικοι (μεταξύ των οποιων πολλά μικρά παιδιά) με ευθύνη του Δήμου Μαραθώνα κ.ά, ο οποίος έχει υποχρέωση να προστατεύει τη ζωή και την ασφάλεια των δημοτών, και μάλιστα εν ώρα κρίσης- έκτακτης ανάγκης. 

Πιστεύω πως η χώρα μας χρειάζεται ένα Λαϊκό Μανιφέστο!

Καταγράφω κάποιες βασικές κατευθυντήριες αρχές και αξίες για τους πολίτες. Στους πολίτες συμπεριλαμβάνονται, φυσικά,  οι πολιτικοί, με τις αποφάσεις των οποίων επηρεάζεται ένας μεγάλος αριθμός συμπολιτών μας.

1.     Ευθύνη, πρωτίστως Ευθύνη, μια έννοια που ταιριάζει σε ώριμους ανθρώπους. Δεν έχει σημασία το κοινωνικο- οικονομικό status του επαγγελματία για να κάνει σωστά τη δουλειά του.

2.     Κοινή Λογική που υπαγορεύει τόσο τους μακροπρόθεσμους σχεδιασμούς όσο και την έγκαιρη κρατική επέμβαση σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης.

3.     Προληπτικά μέτρα για κάθε τομέα της κοινωνικής ζωής και Δικαιοσύνη όπου δει.

4.     Αίσθημα Κοινωνικής Συνοχής και όχι διχαστικές και ανούσιες πολιτικές.

5.     Προσωπική βούληση και πρωτοβουλία για δράσεις που ωφελούν τους συμπολίτες μας και το φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον.

6.     Οικολογική Συνείδηση

7.     Συναισθηματική και Κοινωνική Νοημοσύνη

8.     Ο Ατομικισμός να μην πνίγει το Συλλογικό Συμφέρον αλλά τα οφέλη να βρίσκονται κάπου στη μέση.

9.     Σεβασμός στον κάθε άνθρωπο ξεχωριστά λόγω ισότητας. Όλοι οι άνθρωποι παίζουν τον ρόλο τους στη ζωή και ο κάθε ένας είναι το ίδιο σημαντικός με τον άλλον.

10.                         Πλούτος είναι η ανθρώπινη ζωή και συνείδηση.

Οι «Φύλακες» της πολιτείας που οραματιζόταν ο Πλάτων είμαστε όλοι εμείς που την απαρτίζουμε. Ως πολιτειολόγος, δεν μπορώ να φανταστώ μια οργανωμένη κοινωνία, στην οποία οι κάτοικοι είναι άβουλα όντα. Η ελίτ αποτελείται από άτομα με ικανότητες σε όποιο επαγγελματικό πόστο κι αν υπηρετούν. Οι ικανότητες αναδεικνύουν την ελίτ και την ηγεσία και όχι το κοινωνικό αξίωμα που πολλές φορές είναι μόνο κατ’΄όνομα.

Η ηγεσία, όπως ανέφερε και επίσημα το London School of Economics, απαιτεί χαρακτήρα, συμπάθεια, κουράγιο. 

Με λίγα λόγια απαιτεί ηθικές αξίες και όχι επικοινωνιακά τρικ.

Προέχει η διαχείριση της πραγματικής κρίσης, για να σωθούν άνθρωποι και περιβάλλον, και έπεται η επικοινωνιακή διαχείριση της κρίσης. Προέχει η εκτέλεση του καθήκοντος σε έντιμη βάση αφού αυτό που ονομάζουμε διακυβέρνηση ή διοίκηση είναι ουσιαστικά μια έμμισθη δραστηριότητα με τα χαρακτηριστικά της παροχής υπηρεσιών, που ανήκει, σε τελική ανάλυση, στον τριτογενή τομέα της οικονομίας.

Ύβρις, Άτη, Νέμεσις, Τίσις… Θα κλείσω το παρόν δοκίμιο με μια αναφορά σε αυτές τις έννοιες που μας έρχονται από την ελληνική αρχαιότητα. Ύβρις είναι η αλαζονεία που προκαλεί την τύφλωση (άτη) του νου. Νέμεσις είναι η αγανάκτηση των ανθρώπων και η οργή του Θεού. Τίσις είναι η τιμωρία που έρχεται αναπόφευκτα μετά την υπερφίαλη συμπεριφορά.

Ο Πλάτων έγραψε την «Πολιτεία» το 375π.Χ. Παρουσιάζει, μέσα από τη συζήτηση μιας συντροφιάς φίλων, τις περιεκτικές προτάσεις του για μια ιδανική πολιτεία–state.

 Σχετικά με το τι είναι η Δικαιοσύνη συζητούν στο Α’ τεύχος (βιβλίο) της «Πολιτείας» ο ηθικός και ακριβοδίκαιος Σωκράτης, ο Γλαύκων, ο Αδείμαντος, ο Πολέμαρχος, ο Κέφαλος και ο Σοφιστής Θρασύμαχος ο Καλχηδόνιος. Η αναζήτηση της δικαιοσύνης είναι, κατά τον Σωκράτη, «πράγμα πολλών χρυσίων τιμιώτερον».

Ο ρεαλιστικός λόγος του Θρασύμαχου μας καθηλώνει αμέσως: Το δίκαιο ταυτίζεται κάθε φορά με τα συμφέροντα της παράταξης που άρχει! Ο Θρασύμαχος, οπαδός του φυσικού δικαίου, όπως όλοι οι Σοφιστές, λέει τα πράγματα όπως είναι και όχι όπως θα έπρεπε να είναι. Αυτό το τελευταίο το πρεσβεύει ο Σωκράτης…

Σύμφωνα με την Realpolitik που εκπροσωπεί ο Θρασύμαχος, δίκαιο είναι το συμφέρον του ισχυρότερου –το του κρείττονος συμφέρον! Υπό το πρίσμα αυτό η δικαιοσύνη δεν ωφελεί όλους εξίσου και κατά πως τους αξίζει αλλά ευνοεί τους φίλους και βλάπτει τους εχθρούς –είναι δηλαδή μεροληπτική σε όλα τα επίπεδα.

Ο Σωκράτης αντιλέγει ότι οι επιεικείς (σωστοί) πολιτικοί, σοφοί και δίκαιοι, δεν θέλουν να ασχοληθούν με την πολιτική με σκοπό να αποκομίσουν χρηματικό κέρδος ή κάποια φήμη. «Ούτε χρημάτων ένεκα εθέλουσιάρχειν οι αγαθοί ούτε φήμης»!Το αντίθετο μάλιστα. Γιατί θεωρείται όνειδος για άνθρωπο με αξιοπρέπεια να είναι φιλάργυρος και ματαιόδοξος.

Ο μόνος λόγος που ασχολούνται με την πολιτική είναι για να απαλλαγούν από τους άχρηστους και τους πονηρούς. Διαφορετικά θα είναι καταδικασμένοι να υφίστανται τη ζημία να άρχονται από κατώτερους.

Θα ήθελα, τέλος, να ευχηθώ ταχεία ανάρρωση στους εγκαυματίες της Αττικής που νοσηλεύονται ακόμη.

Τρεις Ιεράρχες και Γρηγόριος Νύσσης, ο τέταρτος!

Η Ορθόδοξη Εκκλησιαστική παιδεία είναι ένα σημαντικό κομμάτι της ελληνοχριστιανικής παράδοσης, η οποία, ουσιαστικά, καθιερώνεται με το εκκλησιαστικό έργο των μεγάλων Πατέρων της Ορθοδοξίας του 4^ου αιώνα: Μ. Βασιλείου, Γρηγορίου Νύσσης, Γρηγορίου Θεολόγου, Ιωάννη Χρυσοστόμου, Μ. Αθανάσιου.

Στις 30 Ιανουαρίου τιμούμε την ιερά Σύναξη των Τριών Ιεραρχών: Μεγάλου Βασιλείου, Γρηγορίου του Θεολόγου ή Νανζιανζηνού, Ιωάννη του Χρυσοστόμου. Η κοινή γιορτή τους καθιερώθηκε όταν ο Βυζαντινός επίσκοπος Ευχαϊτών και υμνογράφος Ιωάννης Μαυρόπους (11ο αιώνα) είδε σε όραμα τους τρεις σοφούς Πατέρες να είναι ενωμένοι πνευματικά και ψυχικά και να του ζητούν να σταματήσουν οι έριδες μεταξύ των χριστιανών για το ποιός από τους τρεις έχει τα πρωτεία. Έτσι καθιερώθηκε η κοινή γιορτή τους και ο Ιω. Μαυροπους συνέγραψε κοινή Ακολουθία αντάξια των μεγάλων Πατέρων. 

Επίσης σημαντικός Ιεράρχης της Ορθοδοξίας, εφάμιλλος των Τριών Ιεράρχών, ήταν ο Γρηγόριος Νύσσης.

Ο Ιεράρχης Γρηγόριος (335-395μ.Χ), Επίσκοπος Νύσσης Καππαδοκίας (372-376μ.Χ και 378-395μ.Χ) είχε καταγωγή από τον Πόντο και ήταν αδελφός του Μ. Βασιλείου επισκόπου Καισαρείας. Η επιφανής και πολύτεκνη οικογένεια, δηλαδή οι γονείς Βασίλειος και Εμμελεία, τα δέκα παιδιά τους και η γιαγιά (μάμμη) Μακρίνα, ζούσαν στον Πόντο.

Τα πρώτα γράμματα έλαβε ο Γρηγόριος όπως και ο αδελφός του Βασίλειος, στην Νεοκαισάρεια του Πόντου, όπου είχαν μεταβεί οι γονείς τους ύστερα από την παραμονή τους στην Καισάρεια, και για την παρακολούθηση της κτηματικής περιουσίας τους στα Άννησα (κοντά στον ποταμό Ίρι) αλλά και λόγω της επισφαλούς υγείας του Μ. Βασιλείου.

Επειδή ο πατέρας τους Βασίλειος, ο οποίος ήταν ρήτορας και συνήγορος δημοφιλής σε όλον τον Πόντο, πέθανε πρόωρα, ο Γρηγόριος ανατράφηκε με τις φροντίδες και τη διδασκαλία των μεγαλύτερων αδελφών του, του Βασιλείου και της Μακρίνας.

Ο Γρηγόριος διδάχθηκε τους αρχαίους Έλληνες ρήτορες, φιλοσόφους και επιστήμονες στην Καισάρεια της Καππαδοκίας, «πόλη περιφανή και μητρόπολη της ευγλωττίας», κατά τον Γρηγόριο Ναζιανζηνό.

Ο βαθυστόχαστος και, συγχρόνως, κατανοητός λόγος του θεολόγου, φιλοσόφου, ψυχολόγου και λογοτέχνη  Γρηγορίου και η γενναιόδωρη προσφορά του στις ανάγκες των λαών της Καππαδοκίας, της Αρμενίας, της Αλεξάνδρειας Αιγύπτου, της Κωνσταντινούπολης και γενικά της Μ. Ασίας και του Πόντου καθιστούν τον Ιεράρχη αυτόν της Ορθοδοξίας Πατέρα των Πατέρων.

Στο συγγραφικό έργο του ο Γρηγόριος Νύσσηςεπικαλείται τους θύραθεν σοφούς και ασκεί συχνά εποικοδομητική κριτική. Συγχρόνως, χρησιμοποιεί πολλά παραδείγματα από τις γνώσεις που είχε αποκτήσει πάνω στην ιατρική, βιολογία, αστρονομία, φυσική, χημεία κλπ. Ακόμη χρησιμοποιεί πολλά εκφραστικά μέσα, όπως παρομοιώσεις, μεταφορές, αντιθέσεις, ειρωνεία, ρητορικές ερωτήσεις, επαναλήψεις, την τεχνική του θεατρικού  διαλόγου κ.ά.

Συχνά στο έργο του υπάρχουν απορίες και αγωνίες υπαρξιακού τύπου, όπως για τα μεγάλα ερωτήματα της ζωής και του θανάτου, για την πορεία της ψυχής μετά θάνατον, για την ηθική, την αρετή, για την ουσία της ανθρώπινης ύπαρξης. Το εκπληκτικό με τον Γρηγόριο Νύσσης είναι ότι σε όλα έχει απαντήσεις! 

Δεν διστάζει να τονίσει με λογικά επιχειρήματα την ισότητα των δύο φύλων, αρσενικού και θηλυκού, επειδή και τα δύο είναι αρχέτυπα και συνδέονται με το αρχέγονο δημιουργικό κάλλος, του οποίου είμαστε κατασκεύασμα κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση.

Ο λόγιος και ανθρωπιστής Γρηγόριος Νύσσης μπολιάζει την παλιά γνώση με τις νέες χριστιανικές αξίες που δίνουν έμφαση, περισσότερο από κάθε τι άλλο, στον Άνθρωπο. Ο άνθρωπος γίνεται το κέντρο της αναζήτησης και της κοινωνικής πρόνοιας.

Ας μη ξεχνούμε ότι ο Χριστιανισμός ενδιαφέρεται τόσο για την πνευματική υπόσταση των ατόμων όσο και για τις υλικές τους ανάγκες, εκεί όπου η φτώχεια και οι λιμοί μαστίζουν και αποδεκατίζουν ολόκληρους πληθυσμούς. Ο Γρηγόριος είναι υπέρμαχος της ειρήνης και τόνιζε πως «της ειρήνης επιφανείσης λύεται πάντα τα εκ του εναντίου συνιστάμενα πάθη»!

Ο Γρηγόριος Νύσσης άσκησε με το συγγραφικό του έργο τεράστια επίδραση στη διανόηση της Ευρώπης και στους μεγάλους συγγραφείς και δασκάλους του Διαφωτισμού και της Νεωτερικότητας.  Στην «Internet Encyclopedia of Philosophy» (IEP) ο Αμερικανός καθηγητής Donald Ross αναφέρει πως ο Γρηγόριος Νύσσης επηρέασε τον φιλελεύθερο Βρετανό στοχαστή John Locke, τον Γερμανό φιλόσοφο Immanouel Kant, τον Γάλλο Henri Berxon, ο οποίος μετέγραψε και επεξεργάστηκε στα γαλλικά την «ζωτική ορμή» σε  «elan vital» κ.ά.

Προσθέτω την επίδραση στον Άγιο Αυγουστίνο, στον Ολλανδό πάστορα, φιλόλογο και εκπρόσωπο του Ουμανισμού στην Αναγέννηση, Ντεσιντέριους Έρασμο, στον Αυστριακό ψυχαναλυτή Σίγκμουντ Φρόϋντ, στον Γάλλο υπαρξιστή Ζαν Πωλ Σάρτρ, στον Έλληνα φιλόσοφο Κορνήλιο Καστοριάδη και σε πολλούς άλλους.

Έχει ενδιαφέρον να «ακούσουμε» αυτούσιο τον λόγο, το «φθέγμα» του Γρηγορίου Νύσσης. Στο «Περί Ψυχής και Αναστάσεως» αναφέρει πως το σώμα αποτελείται από τα τέσσερα στοιχεία (πυρ, αήρ, χους, ύδωρ) και πως η ζωτική δύναμη που τα συνέχει σε ένα λογικό όν είναι η ψυχή. Η ψυχή δεν χάνεται, ούτε μετά θάνατον, διότι γίνεται η μεταχώρησις αυτής.

Ειρωνεύεται τους Επικούρειους, που καμώνονταν πως τα ήξεραν όλα και δογμάτιζαν πως η εν σαρκί ζωή είναι άψυχος(!) Πώς γίνεται αυτό; διερωτάται ο άγιος Γρηγόριος, αφού χωρίς την ζωοποιό δύναμη του εσωτερικού κόσμου του ανθρώπου θα αποδεικνυόταν το άτοπο, ότι η ζωή μας είναι νεκρή από τα γεννοφάσκια μας!

Η καρδιά της Ελλάδος χτυπά στη Θεσσαλονίκη και στο πάνδημο Συλλαλητήριο για την Μακεδονία 21/1/2018

Εθνικός Παλμός και ζωντάνια δονούν την ψυχή, το σώμα και το πνεύμα όλων των Ελλήνων που υπερασπίζονται τα δίκαια της Μακεδονίας μας, της πατρίδας του Μ. Αλεξάνδρου και του Αριστοτέλη, όπως φάνηκε από τη μεγαλειώδη συγκέντρωση την Κυριακή 21 Ιανουαρίου 2018 στο Συλλαλητήριο στη Θεσσαλονίκη!

Οι αρχαίοι Μακεδόνες μιλούσαν τη δωρική διάλεκτο και η λέξη Μακεδνός σημαίνει ψηλός, αυτός που έχει ανάστημα -το μήκος δωριστί είναι μάκος.  Η ελληνική γλώσσα διαδόθηκε με τα έργα των Ελλήνων Μακεδόνων Αριστοτέλη και Μεγαλέξανδρου στα πέρατα του κόσμου και η ελληνιστική κοινή γλώσσα έγινε η lingua franca της Ελληνορωμαϊκής αυτοκρατορίας. Στην ελληνική γλώσσα που καθιέρωσε ο Μ. Αλέξανδρος και οι Μακεδόνες επίγονοι στην Ασία, Ευρώπη και Αφρική, γράφτηκαν τα Ιερά Ευαγγέλια του Χριστιανισμού από τους Ευαγγελιστές Ματθαίο, Μάρκο, Ιωάννη και Λουκά.

Ο Μητροπολίτης κ. Άνθιμος και ο Στρατηγός κ. Φραγκούλης στο Συλλαλητήριο.

Περίπου στις 15:30, οι διοργανωτές της συγκέντρωσης ανακοίνωσαν από τα μεγάφωνα ότι οι συμμετέχοντες στο συλλαλητήριο ανέρχονται στους 500.000! Πολλά πούλμαν με πολίτες που θέλουν να φτάσουν στην συγκέντρωση έχουν «κολλήσει» στα διόδια των Μαλγάρων. Πηγές των διοργανωτών ανέφεραν ότι στη Θεσσαλονίκη έχουν φτάσει συνολικά 1.300 πούλμαν απ' όλη την Ελλάδα. «Να ανοίξουν τα Μάλγαρα, να διευκολύνουν τον κόσμο να έρθει εδώ»  ήταν η έκκληση που απηύθυνε στην Ελληνική Αστυνομία ο πρώην αρχηγός ΓΕΣ στρατηγός Φραγκούλης Φράγκος.

Ο Παναγιώτατος κ. Άνθιμος χαρακτήρισε το συλλαλητήριο «Ομολογία Εθνικής Πίστης». Κάλεσε τους εκκλησιαζόμενους στον Άγιο Δημήτριο, όπου πρωτοστάτησε στη Θεία Λειτουργία της Κυριακής, να πάνε στο συλλαλητήριο κι «αν μπορέσω  θα πάω και εγώ» είπε. Το ‘πε και το ‘κανε! Ο πρώτος ομιλητής ήταν ο Παναγιώτατος κ. Άνθιμος λέγοντας πως το πάνδημο Συλλαλητήριο είναι «Ομολογία Εθνικής Πίστεως. Η Μακεδονία είναι Ελλάδα και η Ελλάδα είναι Μακεδονία»!

Επίσης έφιπποι Κρητικοί έφτασαν στη Θεσσαλονίκη.

Το απόγευμα του Σαββάτου έφθασε στη Θεσσαλονίκη ομάδα Κρητικών από το Ηράκλειο, προκειμένου να δώσει το «παρών» στο «Συλλαλητήριο για τη Μακεδονία». Ντυμένοι με τις παραδοσιακές κρητικές στολές, με άλογα, μαντιναδολόγους και καλλιτέχνες κρητικής μουσικής, οι Κρητικοί κρατώντας μια ελληνική σημαία τραγούδησαν το «Πότε θα κάμει ξαστεριά» του Νίκου Ξυλούρη μπροστά από τον Λευκό Πύργο. Η συμμετοχή τους στο συλλαλητήριο, σύμφωνα με τους ίδιους, αποτελεί μία κίνηση στήριξης στους Μακεδόνες, με τους οποίους τους δένουν δεσμοί αδελφικοί από την εποχή των Μακεδονικών Αγώνων.

Αξίζει να κάνουμε μια αναδρομή στο παρελθόν και να θυμηθούμε πως οι αδελφοί Κύριλλος και Μεθόδιος, οι οποίοι ήταν οι διαφωτιστές των σλαβικών φύλων και εκχριστιάνισαν τα έθνη ως την Μοραβία και την Ρωσία, ήταν Θεσσαλονικείς.

Η Μακεδονική γη ανέδειξε και πολλούς ευεργέτες! Σημαντική προσωπικότητα και γουναράς στο επάγγελμα ήταν ο Μανωλάκης Καστοριανός. Το ισνάφι των ομογενών γουναράδων στην Κωνσταντινούπολη είχε μεγάλη δύναμη. Ο Μανωλάκης Καστοριανός ίδρυσε την Μεγάλη του Γένους Σχολή στην Κωνσταντινούπολη, με προτροπή του Πατριάρχη Διονυσίου Γ’ (1662-1665).

Οι Μακεδόνες πρωτοστάτησαν στα εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα του 1821 με πρωτοπόρο τον Θεσσαλονικιό Γρηγόριο Ζαλύκη (Ζαλύκογλου), ο οποίος ίδρυσε στο Παρίσι το «Ελληνόγλωσσο Ξενοδοχείο» (1809), που ήταν ο πρόδρομος της Φιλικής Εταιρείας. Πρέπει πάντα να μνημονεύουμε τους Μακεδόνες ήρωες και εθνομάρτυρες Εμμανουήλ Παππά, Ιωάννη Φαρμάκη, Γιωργάκη Ολύμπιο, Γιώργο Λασσάνη. Κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης πολλά παλικάρια συμμετείχαν στα σώματα των Αγγελή Γάτσου και Καρατάσου στα γεγονότα της Νάουσας και του Βερμίου.

Ο Μακεδονικός Αγώνας για την απελευθέρωση της Μακεδονίας από την Τουρκική κατοχή και για την αποσόβηση του βουλγαρικού μεγαλοϊδεατισμού ανέδειξε πολλούς ήρωες, τόσο γηγενείς όσο και πατριώτες από την Κρήτη, την Πελοπόννησο κλπ. Ο Δημήτριος Καλαποθάκης (1862-1921) ήταν δημοσιογράφος και εκδότης εφημερίδων, ο ιδρυτής και η ψυχή του Μακεδονικού Κομιτάτου στην Αθήνα, καταγόταν από την Αερόπολη της Μάνης.

Στον Μακεδονικό Αγώνα ο Παύλος Μελάς (1870-1904), γόνος αθηναϊκής, με ηπειρώτικες ρίζες, αριστοκρατικής οικογένειας, συνεργάστηκε με τον Κωνσταντίνο Μαζαράκη στην αποστολή των πρώτων Κρητικών Μακεδονομάχων. Θέλοντας να δώσει ώθηση στον Αγώνα, πήγε ο ίδιος για να πολεμήσει στην Μακεδονία. Μαζί του ήταν οι αξιωματικοί Α. Κοντούλης, Α. Παπούλας Γ. Κολοκοτρώνης.

Ως γενικός αρχηγός, ορισμένος από το Μακεδονικό Κομιτάτο, για τα σώματα της περιοχής Μοναστηρίου-Καστοριάς είχε αποστολή υψηλού κινδύνου που δυστυχώς απεδείχθη μοιραία. Στο χωριό Στάτιστα Καστοριάς (Κορέστεια χωριά) ο Μελάς και οι στρατιώτες του δέχθηκαν επίθεση. Στην συμπλοκή, και κάτω από αδιευκρίνιστες μέχρι σήμερα συνθήκες, ο Μελάς τραυματίζεται θανάσιμα από βόλι. Απορίες προκαλεί και ο «αποκεφαλισμός» του νεκρού Μελά, σε μια προσπάθεια σκύλευσης του πτώματος ή φυγάδευσής του(;)

Ίων Δραγούμης (1878-1920) ήταν γνήσιος πατριώτης πολιτικός και συγγραφέας και καταγόταν από το Βογατστικό της Καστοριάς. Γιος του πολιτικού Στέφανου Δραγούμη και αδελφός της Ναταλίας Δραγούμη, συζύγου του Παύλου Μελά, ο Ίων ανατράφηκε σε περιβάλλον ελληνοκεντρικής παιδείας και ένθερμου πατριωτισμού.

Πρόβαλλε το Μακεδονικό ζήτημα στον εγχώριο και διεθνή Τύπο και οργάνωσε ντόπια ένοπλα σώματα στην περιοχή της Καστοριάς. Μετατέθηκε εκτός Μακεδονίας: Αλεξάνδρεια Αιγύπτου, Κωνσταντινούπολη (όπου μαζί με τον συνοδοιπόρο του Αθανάσιο Σουλιώτη- Νικολαϊδη ίδρυσαν την «Οργάνωση Κωνσταντινουπόλεως»), Ρώμη, Λονδίνο, Πετρούπολη  κ.α. Στον Α’ Βαλκανικό Πόλεμο και στην παράδοση της Θεσσαλονίκης ήταν παρών και συνέταξε το πρωτόκολλο παράδοσης της πόλης στους Έλληνες, μετά από τις διαπραγματεύσεις με τον Ταχσίν Πασά.

Αξίζει να αναφέρουμε πως η θερμή σχέση των Μακεδόνων με τα γράμματα αποτυπώνεται και στην ίδρυση της Μακεδονικής Φιλεκπαιδευτικής Αδελφότητας. Ιδρύθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1871 από δραστήριους Έλληνες με καταγωγή από την δυτική Μακεδονία (από τον ιεροδιάκονο Στέφανο Νούκα, τον καπνέμπορο Κωνσταντίνο Θωμαϊδη κ.α.), με στόχο την καλλιέργεια των ελληνικών γραμμάτων. Η Αδελφότητα ίδρυσε το Γυμνάσιο και Οικοτροφείο Τσοτυλίου στο νομό Κοζάνης και το Κυριακάτικο Σχολείο του Λαού (Κυριακόν Σχολείον) στην Κωνσταντινούπολη.

Ο συγγραφέας Αθ. Γιομπλάκης αναφέρει πως ιεραπόστολος της ιδέας της Μακεδονικής Αδελφότητος με σκοπό τη δημιουργία Σχολής στην Μακεδονία ήταν ο Μητροπολίτης Νικαίας Ιωαννίκιος Κωνσταντινίδης ή Ραγκατζάς από το Ροδοχώρι Βοϊου. Ο διαπρεπής ιεράρχης διακρινόταν για την θεολογική του μόρφωση, την ελληνική παιδεία, το εκκλησιαστικό του ήθος και την θερμή του φιλοπατρία. Συνήγειρε όλες τις τάξεις της δυτικομακεδονικής παροικίας στην Κωνσταντινούπολη, με το κύρος που διέθετε σε πλούσιους και διανοούμενους, καθώς και στα ισνάφια, όπως των καλφάδων και των κτιστών. Το έτος 1873 θεμελίωσε το Γυμνάσιο Τσοτυλίου.

Πρωτοπόρος και συντελεστής στην υλοποίηση της ιδρύσεως της Αδελφότητος ήταν ο Κωνσταντίνος Θωμαϊδης από την Βλάστη. Σημαντικό ρόλο έπαιξαν ο Μητροπολίτης Γρεβενών Κλήμης, ο διάδοχός του Γεννάδιος Παπαρρούσης, ο Μητροπολίτης Σισανίου Θεόφιλος και ο Αγαθάγγελος.

Η μνήμη μας βοηθά στη σωστή αντίληψη των παρόντων διλημμάτων και μας απομακρύνει από ιδεοληψίες και δογματισμούς.

Εγκώμιο Παναγίας! Encomium of Holy Mary! Παρθενία και Κοίμηση

Αποχρών λόγος είναι μια έννοια της Ψυχολογίας με τη σημασία της αιτίας ή του σκοπού για κάθε τι που συμβαίνει. Από τον «αποχρώντα λόγο» απορρέουν  η Αρχή της Αιτίας και η Αρχή της Σκοπιμότητας. Δανείζομαι αυτή την έκφραση από την ψυχολογία για να την συνδυάσω με την Εκκλησιαστική «κατ’ Οικονομίαν», δηλαδή την αρχή δράσης που επιτρέπει την πρόσκαιρη παρέκκλιση από την Ακρίβεια, δηλαδή τους καθιερωμένους κανόνες του συνόλου της Ορθόδοξης Παράδοσης, για να εξυπηρετηθεί ένας ανώτερος σκοπός, όπως η σωτηρία ενός ή πολλών ανθρώπων!

Έτσι και το Θεϊκό Σχέδιο λειτουργεί «κατ’ οικονομίαν», δηλαδή παρακάμπτει τη φυσική τάξη, υπερβαίνει τους κανόνες της φύσης χάριν της σωτηρίας όλων των ανθρώπων. Θα μου πείτε αυτό γίνεται; Απάντηση: γιατί όχι; Μήπως ο ίδιος ο Άνθρωπος δεν είναι μια υπέρβαση της φυσικής τάξης; Δεν είναι η προσωποποίηση της Αταξίας και της Τάξης αρκεί ο ίδιος να το επιλέξει;

Εμείς οι Χριστιανοί έχουμε τα δικά μας «πιστεύω» για την Αγία Τριάδα, την Παναγία, τους Αγίους μας κ.λπ., όμως, θα πρέπει να θυμόμαστε τα λόγια του σπουδαίου Γρηγορίου Νύσσης, ότι η Δικαιοσύνη του Θεού σκεπάζει όλους τους ανθρώπους ανεξαιρέτως. Για τους Χριστιανούς η Παναγία είναι το σύμβολο της παρθενίας, της αγνότητας και αγιότητας. Η Θεοτόκος Μαρία είναι το αρχέτυπο γυναίκας και μητέρας που αξίζει να σεβαστεί και να λατρέψει ο πιστός. Η υπέρβαση των φυσικών κανόνων έγινε κατ’ οικονομία, εφ’ όσον η Παρθένος πνευματικώς και ψυχικώς γέννησε τον Υιό του Θεού, τον ανακαινισμένο εσωτερικά άνθρωπο και εγκαινίασε τον νέο κόσμο, την Καινή Κτίση εν Πνεύματι.

Οι Διανοούμενοι της Ορθοδοξίας, τους οποίους ονομάζουμε Πατέρες, έδωσαν σημαντικές απαντήσεις σε δυσνόητα ερωτήματα επί παντός του επιστητού. Η επίδραση των Ορθοδόξων Πατέρων (Μ. Βασιλείου, Γρηγορίου Θεολόγου, Ιωάννου Χρυσοστόμου, Γρηγορίου Νύσσης, Ιωάννου Δαμασκηνού κ.ά.) στην Ρωμαιοκαθολική εκκλησία ήταν τόσο μεγάλη, ώστε συχνά οι Ρωμαιοκαθολικοί στηρίζονταν σε αποσπάσματα κειμένων των Ορθοδόξων για να υποστηρίξουν καινούρια δόγματα. Ένα από αυτά είναι το λατινικό δόγμα της «άσπιλης σύλληψης» (immaculata conceptio) της Μαρίας.

Αυτό σημαίνει πως η ίδια η Μαρία γεννήθηκε «άσαρκα» και έτσι ήταν απαλλαγμένη από το προπατορικό αμάρτημα. Η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν δέχεται αυτό το δόγμα των Καθολικών. Πρώτον, γιατί δίνει έμφαση στην Χριστολογία και στην Αγία Τριάδα, που δεν μπορεί να γίνει τετράδα. Δεύτερον, γιατί θεωρεί την Θεοτόκο γυναίκα αυτού του κόσμου, η οποία λόγω της αγαθής της προαίρεσης, της βούλησης του νού και της ψυχικής εγκαρτέρησης είναι Παρθένος. Εξάλλου η Εύα της Παλαιάς Διαθήκης ήταν σωματικώς παρθένα αλλά δεν δίστασε να παρακούσει το θέλημα του Θεού και να οδηγήσει το ανθρώπινο γένος στην πτώση.

Η αναμαρτησία και αγιότητα της Μαρίας προκύπτουν από το ήθος της και όχι από την καταγωγή της! Η παρθενία της είναι καθολική ψυχοσωματική κατάσταση και κατεξοχήν πνευματική. Για την Παρθένο έγραφε ο Άγιος Ανδρέας Κρήτης: «Εάν κάτι που υπερβαίνει τα ανθρώπινα συνέβη σε Αυτήν «κατ’ οικονομίαν» να μην απορεί κανείς, γιατί άρρητα είναι αυτά και δεν εξηγούνται με λόγια». Ο Ιωάννης Χρυσόστομος τόνιζε: «Μαριάμ, εργαλείον του τεχνίτου, εκείνη μήτηρ αληθώς, ουδέ έτεκε φυσικώς, αλλά συνέλαβε υπερφυώς»!

Η προσωνυμία «Αειπάρθενος» δεν αναφέρεται μόνο στην παρθενική γέννηση του Ιησού. Δεν υπονοεί μόνον αποκλεισμό κάθε εγγάμου σχέσεως. Η παρθενία δεν περιορίζεται σε κάποιο μέρος της ζωής του ανθρώπου, αλλά αναφέρεται σε όλη την ύπαρξη του, καθ’ όσον η αληθής παρθενία υπερβαίνει την σωματική αγνότητα και προσλαμβάνει ευρύτερες διαστάσεις,  επεκτεινόμενη σε όλον τον άνθρωπο. Άλλωστε η σωματική παρθενία καθίσταται περιττή, εάν η ψυχή είναι υπόδουλη στα πάθη. Η εικονική γλώσσα της Αποκάλυψης περιγράφει την παρθενικότητα ως μια διάσταση της Βασιλείας του Θεού.

Οι ευσεβείς πιστοί τιμούν την Παναγία, η οποία είναι Μεσίτρια μεταξύ Θεού και ανθρώπων. Είναι πιο κοντά στον Θεό από κάθε άλλον Άγιο. Είναι το Αρχέτυπο (Πνεύμα- Ιδέα) με την μεγαλύτερη δύναμη, γεγονός που εξηγεί και την ιδιάζουσα ευσέβεια των πιστών, των ασκητών και των μυστικών προς Αυτήν. Ήδη από τον Ωριγένη ετιμάτο ως το πρότυπο της εγκράτειας και της ασκήσεως. Οι Πατέρες του 3^ου και 4^ου αιώνα της απέδιδαν όλες τις αρετές που απαιτούνταν από το ασκητικό και μοναχικό ιδεώδες.

Παρακλητικός Κανών: «Διάσωσον Μεσίτρια από κινδύνων τους δούλους σου Θεοτόκε, ότι πάντες μετά Θεόν εις σε καταφεύγομεν ως άρρηκτο τείχος και προστασία»! Επίσης η Παναγία σώζει επειδή πρεσβεύει για χάρη μας: «ταις πρεσβείαις της Θεοτόκου, Σώτερ σώσον ημάς»! Η κλίμακα του Ιακώβ εξεικονίζει την Μαρία που ένωσε τα «διεστώτα» και συνάπτει αυτά για πάντα με τις πρεσβείες και τη μεσιτεία της προς τον Υιό και Θεό της. Στη  χριστιανική εικονογραφία και υμνολογία (ακολουθίες, Θεοτοκάρια, συναπτές κ.ά.) η Παρθένος δέεται υπέρ των πιστών και δεομένη εκφράζεται ως Μητέρα όλων!

Η «Κοίμηση της Θεοτόκου» γιορτάζεται τον 15Αύγουστο επειδή υπάρχει η παράδοση της εορτής της εκείνη την ημερομηνία από τα μέσα του 5^ου αιώνα στον ναό Κοιμήσεως στην Γεσθημανή. Για την Κοίμηση υπάρχουν διηγήσεις στα Απόκρυφα Ευαγγέλια των πρώτων χριστιανικών χρόνων.

 Το ότι η Παναγια εκοιμήθη και δεν υπέπεσε σε φθορά οφείλεται στην αγνότητά της. Έτσι, μιλούμε για «Μετάσταση» και «Αφθαρσία» της Παναγίας. Αυτό  σημαίνει πως και εμείς ζούμε προληπτικώς την κοινή Ανάσταση των ανθρώπων. Συνακόλουθο της αγιότητας είναι η υπέρβαση της νομοτέλειας και της φθοράς. Η Καθαρότητα ψυχής- πνεύματος – σώματος (δηλαδή η Παρθενία) δόθηκε στον άνθρωπο από τη Θεία Πρόνοια και είναι ικανή να ορθώσει, να υψώσει τον Άνθρωπο, όπως εξηγεί(!) ο Γρηγόριος Νύσσης.

Θα κλείσω το παρόν δοκίμιο με τα λόγια του Νικόδημου Αγιορείτου για την Παναγία: «Καθώς το περιβόλι γίνεται για να φυτευθεί το δένδρο και πάλι το δένδρο φυτεύεται για τον καρπό, έτσι όλος ο νοητός και αισθητός Κόσμος έγινε για τον σκοπό αυτόν, ήτοι για την Κυρία Θεοτόκο. Και πάλι η Κυρία Θεοτόκος έγινε για τον Κύριο ημών Ιησού Χριστό. Και έτσι τελειοποιήθηκε η αρχαία βουλή και ο σκοπός ο πρώτος του Θεού. Με το ότι ανακεφαλαιώθηκαν τα πάντα στον Άνθρωπο και ενώθηκε η Κτίση με τον Κτίστη κατ’ αυτήν την υπόσταση. Αυτός είναι ο ανώτατος βαθμός της ενώσεως, ύστερα από τον οποίο άλλος ανώτερος ούτε ευρέθη, ούτε θα ευρεθεί».  

Ίων Δραγούμης ο Ευπατρίδης Πολιτικός (1878- 31 Ιουλίου 1920)

«Τα έθνη δεν αξίζουν μόνο με το να μένουν έθνη, αν δεν είναι συνάμα ζύμη για τη δημιουργία ξεχωριστών ανθρώπων και πολιτισμών.  Όλα τα έθνη δεν βρίσκουν το προζύμι που χρειάζεται για να ζωντανέψουν έναν πολιτισμό δικό τους. Μα οι Έλληνες διατήρησαν πάντα το εθνικό εγώ τους, φάνηκαν άξιοι να δημιουργούν κοπαδιαστά πολιτισμούς από τότε που φανερώθηκαν σαν έθνος ανάμεσα στα έθνη. Τι εμποδίζει τους τωρινούς Έλληνες να κουνηθούν σαν έθνος και να δημιουργήσουν;  Ό,τι και να είναι αυτό πρέπει να λείψη από τη μέση».

Αυτά έγραφε το 1911 ο Ίων Δραγούμης στο αυτοβιογραφικό του λογοτεχνικό έργο «Όσοι Ζωντανοί» περιγράφοντας την πολιτική κατάσταση του καιρού του…

Γεννημένος τον Σεπτέμβριο του 1878 στην Αθήνα με καταγωγή από το Βογατσικό της Μακεδονίας ο Ίων Δραγούμης πρωταγωνίστησε στην πολιτική ζωή της Ελλάδος και χωρίς να είναι ο ίδιος φανατικός προκάλεσε με τις ιδέες και την πένα του τον φθόνο των πολιτικών του αντιπάλων. Τον εκτέλεσαν εν ψυχρώ και χωρίς κανένα δικαίωμα μέσα στο κέντρο της Αθήνας (στην οδό Βασιλίσσης Σοφίας) στις 31 Ιουλίου 1920.  Τα βενιζελικά τάγματα ασφαλείας –προσωπικοί φρουροί του Ελ. Βενιζέλου-  με διοικητή τον σκληρό Κρητικό Παύλο Γύπαρη ήταν οι εκτελεστές του ανδρός. Ηθική αυτουργία αποδόθηκε στον Εμμανουήλ Μπενάκη, συνεργάτη του Βενιζέλου, πολιτικό αντίπαλο του Δραγούμη και πατέρα της Πηνελόπης Μπενάκη Δέλτα, με την οποία ο Δραγούμης διατηρούσε μια ερωτική φιλία από το 1905.

Ο Ίων Δραγούμης ήταν ευπατρίδης διπλωμάτης και πολιτικός με γνήσιο  αριστοκρατικό ήθος λόγω ιδιοσυγκρασίας, καταγωγής και παιδείας. Πατέρας του ήταν ο Στέφανος Δραγούμης, πρωθυπουργός μετά το κίνημα του 1909 στο Γουδί. Ο Ίων είχε υψηλά εθνικά ιδανικά, οργάνωσε τον Μακεδονικό Αγώνα από τη θέση του προξενικού υπαλλήλου στις πόλεις Μοναστήρι, Πύργο, Φιλιππούπολη και ίδρυσε μαζί με τον Αθανάσιο Σουλιώτη Νικολαϊδη  την «Οργάνωση Κωνσταντινουπόλεως» (1907-1912).

Κοινό όραμα των δύο φίλων ήταν η δημιουργία ενός μεγάλου Ανατολικού Ελληνικού Κράτους που θα συμπεριλάμβανε όλους τους λαούς ισότιμα με το ελληνικό- ιωνικό στοιχείο να είναι primus inter pares.  Φυσικά ακόμη ο ελληνισμός ήταν ακόμη ακμαιότατος στη Μ. Ασία, στον Πόντο και στην Κωνσταντινούπολη, όπου ο Ίων είχε διοριστεί ανώτατος διπλωματικός υπάλληλος.

Ο Δραγούμης υπηρέτησε ως Α‘ Γραμματέας στο Γενικό Προξενείο Αλεξάνδρειας Αιγύπτου, όπου γνώρισε τον ποιητή Κωνσταντίνο Καβάφη και την γεννημένη στην Αλεξάνδρεια Πηνελόπη Μπενάκη Δέλτα. Η αγαπημένη συγγραφέας των παιδιών, που εμπνεύστηκε τα έργα της από τον Μακεδονικό Αγώνα και τη Βυζαντινή ιστορία, είχε αναπτύξει μια έντονη ερωτική φιλία με τον Δραγούμη, η οποία θεωρήθηκε σκανδαλώδης. Η  Πηνελόπη Δέλτα δεν εγκατέλειψε την οικογένειά της, φορούσε, όμως, μαύρα ρούχα διαρκώς, συνήθεια που εκδήλωνε τη μελαγχολία και την πικρή διαίσθησή της…

Ο Παύλος Μελάς ήταν γαμπρός του Ίωνα, σύζυγος της αδελφής του Ναταλίας. Όταν τον Οκτώβριο του 1904 εχθρικό βόλι σκοτώνει τον Παύλο Μελά στην Στάτιστα της Μακεδονίας ο ελληνικός κόσμος ξεσηκώνεται και το Μακεδονικό γίνεται πια επίσημη υπόθεση του ελληνικού κράτους. Ο Ίων Δραγούμης δημοσιεύει το βιβλίο του «Μαρτύρων και Ηρώων Αίμα» με το ψευδώνυμο Ίδας. Το έργο του τάραξε την ελληνική κοινωνία αλλά το υπουργείο εξωτερικών τον μετέθεσε σε πρεσβεία εκτός των Βαλκανίων! 

Στο «Μαρτύρων και Ηρώων Αίμα» διαβάζουμε τη μαρτυρία από τον ίδιο τον εμψυχωτή του Μακεδονικού Αγώνα, τον Ίωνα: «Του Προφήτη Ηλία ήταν η μέρα που είχε ορίσει το κομιτάτο για το σηκωμό. Οι Βούλγαρες δασκάλισσες του Περλεπέ έρραψαν μια σημαία και κέντησαν επάνω με χρυσά γράμματα τα ονόματα ένδεκα πολιτειών της Μακεδονίας που σκόπευαν να τις πάρουν οι Βούλγαροι. Τη νύχτα έφεγγαν μεγάλες φωτιές γύρω στο Μοναστήρι και σε όλον τον κάμπο και αχολογούσαν βρόντοι τουφεκιών κι άλλες ταραχές…

Αγωγιάτες που έρχονταν από τον Περλεπέ έλεγαν πως οι Βούλγαροι μπήκαν στο Κρούσοβο και οι [Τούρκοι] στρατιώτες που ήταν μέσα έφυγαν. Άλλοι Βούλγαροι πέρασαν νύχτα από τη Ρέσνα ρίχνοντας δυναμίτες... και σε άλλα χωριά έσφαζαν ανθρώπους ή ανάγκαζαν τους χωριανούς να τους ακολουθήσουν με τα γυναικόπαιδα… Στο Κρούσοβο μπήκαν οι Βούλγαροι και στη συνέχεια έγινε στάχτη από τους Τούρκους  με σφαγές των ντόπιων Ελλήνων και τότε συνταράχθηκε ο Ελληνισμός όλος!

Ένας γέρο Καστοριανός, την ημέρα που μπήκαν οι Βούλγαροι στην Κλεισούρα και οι Τούρκοι άρχισαν να σφάζουν Έλληνες μές στην Καστοριά, σταυροκοπήθηκε και είπε: Κύριε, όπλον κατά του διαβόλου τον σταυρόν ημίν δέδωκας. Μα τα ξόρκια και οι σταυροί δεν έδιωχναν τους διαβολισμένους από την Κλεισούρα, ως που ένα πρωί βγήκε όλος ο στρατός με κανόνια και ιππικό στο Μαύροβο και από κει πήρε τον ανήφορο. Μόλις άρχισαν τις κανονιές οι Τούρκοι, οι Βούλγαροι ρίχνοντας μερικές τουφεκιές σκόρπισαν στο βουνό, και ο στρατός μπήκε ελεύθερα στην Κλεισούρα…»

Ο Δραγούμης αναφέρεται στη σφαγή των Ελλήνων στο Κρούσοβο της Πελαγονίας (Μακεδονίας), την κωμόπολη που μαζί με το Μοναστήρι και την Βυζαντινή Αχρίδα κ.ά. ανήκουν σήμερα στο κράτος των Σκοπίων. Όλη αυτή η περιοχή του γειτονικού μας κράτους είναι η ιστορική και γεωγραφική Μακεδονία, η οποία κατοικούνταν σε πολλές περιοχές και πόλεις από πληθυσμό κατά 90% ελληνικό και ανεπτυγμένο οικονομικά και πολιτιστικά. Πολλοί Έλληνες ήταν βλαχόφωνοι ή σλαβόφωνοι. Είχαν όμως ελληνική καταγωγή και ελληνική εθνική συνείδηση.

Για τη σφαγή στο Κρούσοβο μιλούν και οι ξένοι περιηγητές:  «The Iliden revolt by the Bulgarians was decided to take place at the Greek village Krusovo in order to suffer the Turkish fury. The revolt ended with a Greek slaughter by the Turks and became the reason for the Macedonian Struggle to begin».

Ο Δραγούμης έλαβε μέρος στον Α ’Βαλκανικό πόλεμο αποσπασθείς στο επιτελείο του διαδόχου βασιλέα Κωνσταντίνου και μετείχε στην επιτροπή που διαπραγματεύθηκε την παράδοση της Θεσσαλονίκης στους Έλληνες στις 26/27 Οκτωβρίου 1912. Ήταν ο πρώτος Έλληνας που ύψωσε την ελληνική σημαία στο Δημαρχείο της Θεσσαλονίκης. Το 1913 τίθεται σε διαθεσιμότητα από το διπλωματικό σώμα γιατί ενέκρινε την ένωση του Καστελόριζου με την Ελλάδα χωρίς προηγούμενη συνεννόηση με το αρμόδιο υπουργείο. Είχε οργανώσει μια επιτροπή Δωδεκανησίων, η οποία ζήτησε από την Ιταλική κυβέρνηση κατοχής να παραδώσουν τα νησιά στην Ελλάδα. Εκείνη τη χρονιά έγραψε και το βιβλίο του «Ελληνικός Πολιτισμός».

Η Πηνελόπη Δέλτα διασώζει ένα μεγάλο μέρος των Ημερολογίων του Ίωνος Δραγούμη μέσα από το Χειρόγραφο που έγραψε η ίδια (επιμελημένη έκδοση Αλ. Π. Ζάννα, 1929). Ο Ίων ήταν υποψήφιος ανεξάρτητος βουλευτής το 1915. Τότε στην περιοδεία του στη Φλώρινα τον ρώτησε κάποιος: «Δουλεύεις εθνικά ή εκλογικά;» και του απαντά: «Δουλεύω ανθρώπινα. Τι θα πει εθνικά και τι εκλογικά; Δεν εργάζομαι ούτε έτσι ούτε αλλιώς. Είμαι άνθρωπος πρώτα απ’ όλα και τελευταία». Στις εκλογές του Μαϊου 1915 αποτυχαίνει. Εκλέγεται όμως ανεξάρτητος βουλευτής τον Αύγουστο του ίδιου έτους. Στα χρόνια 1917–1919 εξορίστηκε από το βενιζελικό καθεστώς στην Κορσική και στη Σκόπελο. Ο Εθνικός Διχασμός και ο Γαλλικός παράγων (Αρμοστής Σάρλ Ζονάρ) φανάτισαν τους Έλληνες.

Δεν προλαβαίνει να χαρεί την επάνοδό του στην Αθήνα… Προφητεύει ο ίδιος το τέλος του στα Ημερολόγιά του: «Φαντάζομαι πως μετά λίγα χρόνια, ή θα βρεθώ μπλεγμένος και σκοτωμένος κάπου στη Μακεδονία, υποθέτω στο Μοναστήρι ή στο Περιστέρι – στα πιο αγαπημένα μου λημέρια... Θα ξενιτευτώ ή θα πεθάνω νωρίς, όπως είπα. Τέτοιο τέλος προλέγω στον εαυτό μου» (Ίων Δραγούμης, Φύλλα Ημερολογίου Ε’ 1913-1917, σελ. 126)

2017 Έτος Νίκου Καζαντζάκη στην Ελλάδα! 2017 year for Nikos Kazantzakis...

Ένας μεγάλος δάσκαλος, ένας Ιεραπόστολος του Λόγου και του Ήθους στην Ελλάδα και ανά τον κόσμο είναι ο Νίκος Καζαντζάκης (Ηράκλειο Κρήτης 1883 – Freighbourg Γερμανίας 1957). Το έργο του είναι διαχρονικό γιατί με την πένα του ο Καζαντζάκης κατάφερε να διεισδύσει στην Ανθρώπινη Ψυχή και να την ανατάξει στην θέση που της αρμόζει: δίπλα στον Ανθρώπινο Νου!

Γιατί τί άλλο είναι ο Άνθρωπος παρεκτός Πνεύμα και Ψυχή; Στοχαζόμαστε για χίλια δυό πράγματα εκτός από το βασικότερο: την ανθρώπινη φύση.  Αυτό πρέπει να εξετάσουμε πρώτα, τι είναι αυτό το έμβιο όν που λέγεται άνθρωπος ώστε να δώσουμε λύσεις… Αν δούμε, αν καταλάβουμε  ποιο είναι το βασικό, το κυρίαρχο χαρακτηριστικό της ανθρώπινης φύσης, τότε θα γίνουμε οι ίδιοι ευτυχισμένοι και θα κάνουμε και τους συνανθρώπους μας ευτυχισμένους.

 Ο άνθρωπος, λοιπόν, είναι πρωταρχικά και κύρια Ύπαρξη Πνευματική και Ψυχική. Επομένως οι ανάγκες του είναι Πνευματικές και Ψυχικές πρώτα και κυριότερα! Όπως δεν ζεις χωρίς ψωμί έτσι δεν ζεις χωρίς πνευματικά ερεθίσματα και χωρίς Αγάπη (ψυχικό ερέθισμα).

 Διανόηση και Συναισθηματική νοημοσύνη πάνε μαζί. Και είναι πιο σημαντικοί παράγοντες για την ανθρώπινη ύπαρξη από ό,τι τα υλικά μέσα επιβίωσης. Το Πρόσωπο για να ζήσει χρειάζεται ,περισσότερο από κάθε τι άλλο εφόδιο, τις πνευματικές και ψυχικές αρετές που θα το κάνουν να σταθεί στα πόδια του για βγάλει μόνο του το ψωμί του.

Δηλαδή χρειάζεται εκτίμηση, σεβασμό, ευγένεια, υποστήριξη, προστασία και, το κυριότερο, χρειάζεται υψηλό ηθικό αξιοπρέπεια και κάποιο νόημα για να πορευθεί στην ζωή. Όλα τα παραπάνω, όπως ανέφερα ήδη, είναι ανάγκες και όχι επιθυμίες. Είναι δηλαδή απαραίτητα και όχι αμελητέα χαρακτηριστικά και εφόδια της ανθρώπινης Φύσης , που με τον καιρό γίνονται ή πρέπει να γίνουν αναπόσπαστα στοιχεία της ανθρώπινης Κοινωνίας. 

Ας θυμηθούμε τους νέγρους δούλους στην Αμερική, οι οποίοι επί πέντε αιώνες (15^ος -19^ος αι.) ζούσαν σε καθεστώς σκλαβιάς… Όμως έπρεπε να αναπνεύσουν! Και το κατάφεραν με το τραγούδι που ήταν, για όλον αυτόν τον καταπιεσμένο και θλιμμένο κόσμο, μια πνευματική και ψυχική αναπνοή, μια απαραίτητη για την επιβίωση του ανθρώπινου είδους διέξοδος.

Γιατί χωρίς την τέχνη, την επιστήμη, την δημιουργία και την ψυχική ισορροπία ο άνθρωπος παύει να είναι άνθρωπος… πέφτει στο επίπεδο του απλού ζώου και αυτό δεν το αντέχει, τον τρελαίνει!

Εκφράζοντας τις προσωπικές μου σκέψεις στο παρόν δοκίμιο, φίλες και φίλοι αναγνώστες, νομίζω πως αποτίνω καλύτερα τον φόρο τιμής που αρμόζει στον μεγάλο Έλληνα λογοτέχνη, στοχαστή και φιλόσοφο Νίκο Καζαντζάκη. Εξάλλου αυτό ήθελε και εκείνος. Την μετουσίωση των αρχέγονων ανθρώπινων χαρακτηριστικών σε ατομικά και κοινωνικά Ιδανικά, δηλαδή την συμφιλίωση της βιολογικής μας φύσης με τον πολιτισμική και κοινωνική πραγματικότητα και εξέλιξη.

Ο Νίκος Καζαντζάκης αναγνωρίζεται ως ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους Έλληνες λογοτέχνες και ως ο περισσότερο μεταφρασμένος παγκοσμίως. Ήταν ένας από τους πιο σεβαστούς από το λαό και από τους πλέον αναγνωρισμένους στο εξωτερικό συγγραφείς. Από το 1945 ως το 1948 ήταν πρόεδρος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών.

Έγινε ακόμα γνωστότερος μέσω της κινηματογραφικής απόδοσης των έργων του «Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται» «Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά», «Τελευταίος Πειρασμός». Άλλα σημαντικά πεζά έργα του είναι τα εξής: «Καπετάν Μιχάλης», «Αδελφοφάδες», «Ο Φτωχούλης του Θεού», «Αναφορά στον Γκρέκο», «Ασκητική», τα Ταξιδιωτικά του και πολλά θεατρικά. Το έργο που ο ίδιος θεωρούσε το σημαντικότερο όλων, το opus magnum της συγγραφής του, είναι το ποιητικό έπος «Οδύσεια»  σε 33.333 στίχους!

Όπως λένε οι βιογράφοι του, ο Καζαντζάκης κανονικά έπρεπε να είχε αρχίσει τη σταδιοδρομία του ως δικηγόρος και όχι ως συγγραφέας ή δημοσιογράφος. Για δικηγόρο τον προόριζε, άλλωστε, ο πατέρας του, ο καπετάν Μιχάλης, αφού πρώτα τον μύησε στην αγάπη και στο δέος της λευτεριάς. Στις σφαγές του 1889 τον πήρε από το χέρι κατά το ξημέρωμα της πρώτης αιματοβαμμένης νύχτας, τον πήγε στην Πλατεία με τα λιοντάρια και τον έβαλε να προσκυνήσει τα παγωμένα πόδια των παλικαριών των κρεμασμένων από τους Τούρκους στον θεόρατο πλάτανο. Ήταν τουρκοκρατούμενη τότε η Κρήτη και μαχόταν για λευτεριά. Εκείνη η εικόνα και η εμπειρία δεν έφυγαν ποτέ ούτε από τη σκέψη του ούτε από την καρδιά του…

Η λογοτεχνική γλώσσα και το ύφος του Καζαντζάκη μας είναι οικεία από τα σχολικά μας χρόνια. Σας υπενθυμίζω λίγο από την ατόφια χάρη του έργου του παραθέτοντας ένα απόσπασμα από το μυθιστόρημα «Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται». Πρόκειται για την περιγραφή του ερχομού των κατατρεγμένων Ελλήνων προσφύγων από την Αρτάκη της Προποντίδας σε ένα πλούσιο χωριό κάτω από το βουνό της Σαρακήνας:

«Κουράγιο, παιδιά μου, φώναζε ο παπα-Φώτης και πηγαινόρχουνταν ανάμεσα στο κοπάδι του. Κουράγιο, τώρα θα ‘ρθουν οι προεστοί, τώρα θα ‘ρθει ο παπα-Γρηγόρης , τελειώνουν τα βάσανά μας… Θα ρίξουμε πάλι ρίζες στο χώμα, δεν θα χαθεί το Γένος! Βουή χαρούμενη σηκώθηκε, σα βουβούνισμα μελισσιού και κατακάθισε πάλι. Μερικές γυναίκες άνοιξαν τον κόρφο τους, έβγαλαν το βυζί, προσθήλιασαν τα μωρά τους, να μην κλαίνε. Ο άντρακλας ακούμπησε το λάβαρο στη γης κι ο εκατοχρονίτης γέρος άπλωσε τη ροζωμένη χερούκλα του στο σακί με τα κόκκαλα των νεκρών προγόνων που κουβαλούσε για να θεμελιώσουν την νέα τους πολιτεία…»