Νάματα Παιδείας οι μύθοι του Αισώπου. Απουσιάζουν από το ελληνικό σχολείο.

Ο παρακάτω μύθος του Αισώπου είναι στα αρχαία ελληνικά, στη γλώσσα των Ελλήνων και των Ευρωπαίων. Ακολουθεί απόδοση και όχι μετάφραση στη ν. ε. εφ’ όσον η αρχαία ελληνική είναι η μητρική μας γλώσσα.

Ἴππος καὶ βοῦς καὶ κύων καὶ ἄνθρωπος

Ζεὺς ἄνθρωπον ποιήσας ὀλιγοχρόνιον αὐτὸν ἐποίησεν. Ὁ δὲ τῇ ἑαυτοῦ συνέσει χρώμενος, ὅτε ἐνίστατο ὁ χειμών, οἶκον ἑαυτῷ κατεσκεύαζε καὶ ἐνταῦθα διέτριβε. Καὶ δή ποτε σφοδροῦ κρύους γενομένου, καὶ τοῦ Διὸς ὕοντος, ἵππος ἀντέχειν μὴ δυνάμενος ἧκε δρομαῖος πρὸς τὸν ἄνθρωπον, καὶ τούτου ἐδεήθη ὅπως σκέπῃ αὐτόν. Ὁ δ᾿ οὐκ ἄλλως ἔφη τοῦτο ποιήσειν, ἐὰν μὴ τῶν οἰκείων ἐτῶν μέρος αὐτῷ δῷ. Τοῦ δὲ ἀσμένως παραχωρήσαντος, παρεγένετο μετ᾿ οὐ πολὺ καὶ βοῦς, οὐδ᾿ αὐτὸς δυνάμενος ὑπομένειν τὸν χειμῶνα. Ὁμοίως δὲ τοῦ ἀνθρώπου μὴ πρότερον ὑποδέξεσθαι φάσκοντος, ἐὰν μὴ τῶν ἰδίων ἐτῶν ἀριθμόν τινα παράσχῃ, καὶ αὐτὸς μέρος δοὺς ὑπεδέχθη. Τὸ δὲ τελευταῖον κύων ψύχει διαφθειρόμενος ἧκε, καὶ τοῦ ἰδίου χρόνου μέρος ἀπονείμας σκέπης ἔτυχε.

Οὕτω τε συνέβη τοὺς ἀνθρώπους, ὅταν μὲν ἐν τῷ τοῦ Διὸς χρόνῳ γένωνται, ἀκεραίους τε καὶ ἀγαθοὺς εἶναι· ὅταν δὲ εἰς τὰ τοῦ ἵππου ἔτη γένωνται, ἀλάζονάς τε καὶ ὑψαύχενας εἶναι· ἀφικνουμένους δὲ εἰς τὰ τοῦ βοὸς ἔτη, ἀρχικοὺς ὑπάρχειν· τοὺς δὲ τὸν τοῦ κυνὸς χρόνον ἀνύοντας ὀργίλους καὶ ὑλακτικοὺς γίνεσθαι. Τούτῳ τῷ λόγῳ χρήσαιτο ἄν τις πρὸς πρεσβύτην θυμώδη καὶ δύστροπον. 

Απόδοση στα νεοελληνικά:

«Ο Ζεύς έπλασε τον άνθρωπο ολιγοχρόνιο, να ζει δηλαδή λίγα χρόνια. Ο άνθρωπος χρησιμοποιώντας τη σύνεση, όταν ερχόταν ο χειμώνας, κατασκεύαζε οίκους και έμενε εκεί.  Με το σφοδρό κρύο και τη βροχή του Θεού, ο ίππος δεν μπορούσε να αντέξει και ήρθε δρομαίος στον άνθρωπο παρακαλώντας τον να του προσφέρει σκεπή. Ο άνθρωπος του είπε πως δεν θα μπορούσε να το κάνει παρά μόνο αν το άλογο του παραχωρούσε ένα μέρος από χρόνια του. Εκείνο με ευχαρίστηση τα παρεχώρησε και σε λίγο καιρό νά σου και το βόδι, που δεν μπορούσε κι αυτό να υπομείνει τον χειμώνα.  Παρόμοια, ο άνθρωπος του είπε πως θα το υποδεχθεί μόνο εφ’ όσον του δώσει ένα μέρος από τα χρόνια του και αυτό του έδωσε. Στο τέλος ήρθε ο κύων (σκύλος) που αφανιζόταν από το ψύχος και δίνοντας μερίδιο από το χρόνια του βρήκε κι αυτός καταφυγή.

Έτσι, λοιπόν, οι άνθρωποι όταν βρίσκονται στα χρόνια που εξαρχής τους έδωσε ο Δίας είναι ακέραιοι και αγαθοί. Όταν έρθουν στην ηλικία του αλόγου γίνονται αλαζόνες και υψαύχενες (υπερφίαλοι). Φτάνοντας στα έτη του βοός μοχθούν για να κυριαρχούν. Και διανύοντας τα χρόνια του σκύλου γίνονται  οργίλοι και υλακτικοί (γαβγίζουν συνεχώς). Αυτό το τελευταίο θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει κανείς για να  χαρακτηρίσει έναν δύστροπο και θυμώδη γέροντα». 

Το αρχαίο ελληνικό λεξιλόγιο με την ακριβολογία του και τη λόγια γοητεία του θα έπρεπε να διδάσκεται στα δημοτικά σχολεία μέσα από τους μύθους του Αισώπου. Το πρωτότυπο κείμενο εξοικειώνει με την αρχαία ελληνική γλώσσα τους μαθητές, συμβάλλει στην καλλιέργεια εκλεπτυσμένης αισθητικής και φυσικά διδάσκει ήθος και σοφία.  Η αλληγορία με τα ζώα δίνει μια άλλη διάσταση στον ανθρώπινο βίο. Τα χαρακτηριστικά των ζώων που παίρνει ο άνθρωπος από τον ίππο, τον βουν τον κύνα μας προβληματίζουν και μας κάνουν να αναρωτηθούμε για την ανθρώπινη φύση. Η σύγκριση με τα πολιτικά ήθη είναι χρήσιμη γιατί η αλαζονεία, η κυριαρχία και η πάχυνση, καθώς και η οργίλη διάθεση είναι κοινή πορεία πολλών πολιτικών «ζώων» (κατά τον Αριστοτέλη,  ουχί τον …Βασίλη Λεβέντη).

Απρίλης 1941 Ιστίμπεη - Ρούπελ 75 χρόνια μετά Αποκορύφωση Έπους 1940-1941

«Ξέρουμε καλά όλοι, αξιωματικοί και στρατιώτες, ότι είναι ζήτημα αν θα σωθούμε μερικοί, αλλά το ηθικό μας είναι άριστο, γιατί ξέρουμε καλά τον  σκοπό για τον οποίο πολεμούμε. Ξέρουμε πως η γλυκειά μας Πατρίδα, η φτωχή Ελλάδα, που έξώδευσε τόσα δισεκατομμύρια για να γίνουν αυτά τα οχυρά, περιμένει πολλά, πάρα πολλά από εμάς, που έχουμε την τιμή να τα φυλάμε. Οι πατέρες μας, οι μητέρες μας, τ’ αδέλφια μας, τα παιδιά μας, οι φίλοι μας, κάθε Ελληνική ψυχή ξέρουμε καλά πως στρέφονται σε μας. Σε μας στηρίζονται οι ελπίδες τους και κάθε βράδυ προσεύχονται στον καλό της Ελλάδος Θεό να μας βοηθήσει να γίνει και στο Μακεδονικό Μέτωπο το θαύμα που έγινε και στην Αλβανία…» γράφει ο λοχαγός του Ιστίμπεη και συγγραφέας Όμηρος Παπαδόπουλος στο Ημερολόγιό του κατά την αναμονή της επιθέσεως!

75 χρόνια έχουν περάσει από τον Ηρωικό Απρίλη 1941. Τότε στα Μακεδονικά Οχυρά –στην περιβόητη Γραμμή Μεταξά κατά μήκος των Ελληνοβουλγαρικών συνόρων σε Μακεδονία και Θράκη- κορυφώθηκε ο Ελληνικός Τρόπος, ο  πατριωτικός – ηρωικός Αγώνας των Ελλήνων πολεμιστών που ξεκίνησε με πολλές δυσκολίες, αμέτρητες θυσίες και σπουδαίες νίκες στο Ελληνοαλβανικό Μέτωπο (Οκτώβριος 1940- Απρίλιος 1941). Ο Χίτλερ ήθελε να ξεκαθαρίσει τα πράγματα στη Βαλκανική και με το Σχέδιο Μαρίτα να κατακτήσει την Ελλάδα, ώστε να προχωρήσει σε εφαρμογή του Σχεδίου Μπαρμπαρόσα για την κατάκτηση της Ρωσίας. Η ελληνική αντίσταση καθυστέρησε την σχεδιαζόμενη επίθεση του Χίτλερ με συνέπεια να έρθουν αντιμέτωποι οι Γερμανοί με τον φονικό ρωσικό χειμώνα. ..

Μετά τον θάνατο του Ιωάννη Μεταξά στις 29 Ιανουαρίου 1941 ο βασιλιάς επέλεξε στη θέση του πρωθυπουργού τον διοικητή της Εθνικής Τράπεζας Αλέξανδρο Κορυζή. Ο Κορυζής αρνήθηκε, όπως και ο προκάτοχός του,  να συνθηκολογήσει  λέγοντας χαρακτηριστικά στον Γερμανό πρέσβη στην Αθήνα ότι «η Ελλάς θα ανθίστατο»! Στην ελληνοβουλγαρική μεθόριο και στους ολιγάριθμους υπερασπιστές των άρτιων Οχυρών που κατασκευάστηκαν επί Μεταξά, τα οποία , λέγεται, πως ξεπερνούσαν τα οχυρά της γραμμής Mazinot, έπεσε το βάρος της υπεράσπισης του ελληνικού εδάφους μετά την προσχώρηση της Βουλγαρίας στον Άξονα και μετά τη συνθηκολόγηση της Γιουγκοσλαβίας.

 Εναντίον των Ελλήνων εφορμά η 12^η γερμανική Στρατιά υπό τον φον Λιστ: ένα Σώμα Αεροπορίας με μαχητικά καθέτου εφορμήσεως Στούκας, δύο Σώματα Στρατού, τεθωρακισμένες και μηχανοκίνητες Μεραρχίες και βαρύς όγκος πυροβολικού. Ανά 100 έως 200 Στούκας βομβαρδίζουν κατά κύματα, τα πυροβόλα σφυροκοπούν ανελέητα, τα τρομερά άρματα πάντσερ προωθούνται στην πρώτη γραμμή και ειδικές δυνάμεις ορεινών καταδρομών εξορμούν με λόχους αντιαρματικών. Κόλαση! Αλλά οι φρουροί της Ελλάδος είναι εκεί και είναι οι νικητές.  Κατάπληκτοι οι Γερμανοί αναδιπλώνονται, εξαπλώνονται και αποκρούονται πάλι.

 Κάθε Οχυρό και μια δόξα: Ρούπελ (περιοχή Αγκίστρου), Ιστίμπεη (περιοχή Μπέλες) Πυραμιδοειδές, Παλιουρώνες, Ουσίτσα, Περιθώρι, Καρατάς, Αρπαλούκι, Κελκάγια, Εχίνος (Ξάνθη), Νυμφαία (Κομοτηνή).  Από τακτική άποψη,  τα Οχυρά επιτέλεσαν πλήρως τον σκοπό τους, καθώς άντεξαν στις πιέσεις – επιθέσεις και έφραξαν τη  διέλευση του εχθρού μέσω της κοιλάδας του Στρυμόνα. Από επιχειρησιακή άποψη, οι γερμανικές δυνάμεις πέτυχαν την παράκαμψη των οχυρών μέσω του γιουγκοσλαβικού εδάφους, καθώς η 2^η τεθωρακισμένη μεραρχία κινήθηκε μέσω Στρωμνίτσας, Δοϊράνης και Κιλκίς προς τη Θεσσαλονίκη.  Η εφεδρεία του Τμήματος Στρατιάς Ανατολικής Μακεδονίας (ΤΣΑΜ), η 19^η Μεραρχία, μηχανοκίνητη μόνο κατ’ όνομα και με ελάχιστα τεθωρακισμένα, ήταν αδύνατο να ανακόψει τη γερμανική προέλαση. Το αίτημα του Διοικητή του ΤΣΑΜ Αντιστράτηγου Κωνσταντίνου Μπακόπουλου  να επιχειρηθεί πλευροκόπηση των γερμανικών δυνάμεων από την βρετανική 1^η τεθωρακισμένη ταξιαρχία δεν ικανοποιήθηκε.

Ιστορική παραμένει στις συνειδήσεις όλων η άρνηση του Ταγματάρχη Γεωργίου Δουράτσου, με καταγωγή από τη νήσο Σύρο, να παραδώσει το οχυρό Ρούπελ στους Γερμανούς. Σημειωτέον πως το Ρούπελ ήταν το μεγαλύτερο από όλα τα οχυρά εκτεινόμενο σε μέτωπο 2,500 μ. ενώ το σύνολο της φρουράς του ήταν 1,397 άνδρες. Στη σφοδρή γερμανική επίθεση με βολές πυροβολικού και μαζικές επιθέσεις αεροσκαφών stukas, καθώς και με φουσκωτές βάρκες στον Στρυμόνα, τα συγκεντρωτικά πυρά του Ρούπελ, αλλά και τα πλευρικά πυρά των οχυρών Παλιουριώνες και Καρατάς προκάλεσαν μεγάλες απώλειες στον εχθρό. Το φρόνημα των Ελλήνων μαχητών ήταν υψηλό ακόμη και όταν οι επιθέσεις των γερμανικών Στούκας έρχονταν σε κύματα 40 – 50 αεροσκαφών! Γερμανός αξιωματικός σχολίασε ότι πρώτη φορά έβλεπαν αντιπάλους να τους βομβαρδίζουν και αυτοί να μην τρέπονται σε φυγή αλλά, αντίθετα, να ανοίγουν πυρ με τα τυφέκια τους κατά των αεροπλάνων από τις θέσεις τους…!

Μετά την είσοδο των Γερμανών στη Θεσσαλονίκη στις 9 Απριλίου και την υπογραφή συνθηκολόγησης μεταξύ Αντιστράτηγου  Κ. Μπακόπουλου και Αντιστράτηγου Φάελ – διοικητή 2^ης Γερμανικής Τεθωρακισμένης Μεραρχίας ήρθαν Γερμανοί αγγελιαφόροι με λευκή σημαία στον Δουράτσο και του ζήτησαν να του παραδώσει το οχυρό. Εκείνος είπε χαρακτηριστικά: «Τα Οχυρά δεν παραδίδονται. Καταλαμβάνονται»! Και μάλιστα διαβεβαίωσε τον απεσταλμένο ότι «ο αγών θα συνεχιστεί πάσα δε απόπειρα προσεγγίσεως του οχυρού θα συντριβεί»!

Στα Άνω Πορρόϊα του ν. Σερρών βρίσκεται το Μνημείο του πολυφίλητου ήρωα και άτυχου νέου Δημητρίου Ίτσιου, το όνομα του οποίου αποτελεί επιβεβαίωση της έννοιας της Υστεροφημίας.  Ο λοχίας Ίτσιος ήταν διοικητής του Πολυβολείου 8 (Π. 8) στο οροπέδιο της Ομορφοπλαγιάς του όρους Μπέλες (Κερκίνη), πάνω από το χωριό Άνω Πορρόϊα Σερρών. Το Π.8 ήταν ένα μεμονωμένο εξωτερικό αμυντικό έργο, που μαζί με το Π. 9 αποτελούσαν τα σημαντικότερα σημεία στήριξης των Ελλήνων στην ευρύτερη περιοχή της Ροδόπολης. Τα πολυβολεία αυτά δεν είχαν σχέση με τα οχυρά. Ο Δ. Ίτσιος ήταν μαζί με μόνο 5 στρατιώτες στο πολυβολείο και κατόρθωσαν να αποκρούσουν τις γερμανικές επιθετικές ενέργειες. Ως χειριστής πολυβόλου ο Ίτσιος ξόδεψε και τις 33,000 σφαίρες που υπήρχαν στο πολυβολείο και σκότωσε πάνω από 230 Γερμανούς στρατιώτες (μαζί και τον ανιτσυνταγματάρχη Ebeling), δηλαδή όσους σκότωσε ολόκληρος ο στρατός της Γιουγκοσλαβίας στη διάρκεια της γερμανικής εισβολής τον Απρίλη 1941!

Ο ηρωισμός του Ίτσιου, η λυσσαλέα μαχητικότητά του και το γεγονός ότι δεν ήταν ανώτερος αξιωματικός προκάλεσαν τον φθόνο του Γερμανού στρατηγού Shorner, ο οποίος τυφλωμένος από το μίσος και τον εγωισμό του και ενώ, στην αρχή τίμησε τον Ίτσιο βάζοντας μια διμοιρία του να παρουσιάσει όπλα μπροστά του, αμέσως μετά τον σκότωσε! Οι στρατιώτες του Ίτσιου αφέθηκαν ελεύθεροι και αφηγήθηκαν ότι ο λοχίας τους πυροβολήθηκε εξ επαφής στο κεφάλι αφού είχε πρώτα παραδοθεί! Πρόκειται για το πρώτο έγκλημα πολέμου των Γερμανών στην Ελλάδα κατά παράβαση της συνθήκης της Γενεύης. Το Ελληνικό κράτος απένειμε μετά θάνατον στον Ίτσιο το βαθμό του επιλοχία(!)

Για το Ιστίμπεη, που το υπερασπιζόταν μια δύναμη 350 στρατιωτών και 14 αξιωματικών πολύτιμη πηγή είναι το Ημερολόγιο του Λοχαγού πεζικού  Όμηρου Παπαδόπουλου. Διοικητής του οχυρού ήταν ο Ταγματάρχης Ξάνθος Πικουλάκης. Διηγείται ο Παπαδόπουλος: «Το πρωί της 2ας Απριλίου έφθασε στο οχυρό ο Διοικητής του Τμήματος Στρατιάς Ανατολικής Μακεδονίας Αντιστράτηγος Κωνσταντίνος Μπακόπουλος.  Αφού εξέτασε κάθε τι σχετικό με την αποστολή του οχυρού, επιθεώρησε τη φρουρά και σε συγκέντρωση  των αξιωματικών και στρατιωτών μίλησε ξεκάθαρα για την αναμενόμενη επίθεση των Γερμανών ή Βουλγάρων.

»Αφού εξιστόρησε την άδικη επίθεση της Ιταλίας εναντίον μας με τη συγκατάθεση των Γερμανών για την επιβολή της νέας τάξης πραγμάτων, και τα κατορθώματα των συναδέλφων μας στην Αλβανία, μας μίλησε για την πρόστυχη συμπεριφορά των Βουλγάρων από τότε που εγκατεστάθησαν στη Βαλκανική απέναντί μας κι ετελείωσε τον λόγο του με τις φράσεις: “Ιδιαιτέρως θέλω οι άνδρες των οχυρών, όπως δειχθώσι ανώτεροι και ηρωικότεροι των 300 του Λεωνίδα των Θερμοπυλών, του Οδυσσέως Ανδρούτσου και των παλληκαριών του στο Χάνι της Γραβιάς, του Αθανασίου Διάκου και των ηρωικών οπαδών της Αλαμάνας, των γενναίων υπερασπιστών της Ακροπόλεως, του Μεσολογγίου, του Αρκαδίου και τόσων άλλων.

”Ουδείς θέλω να υστερήση και όλοι να δειχθήτε Έλληνες και ήρωες. Θέλω να ανταμείψω όλους σας δια γενναίας και ηρωικάς πράξεις. Θέλω το Τμήμα Στρατιάς Ανατολικής Μακεδονίας όχι μόνο να μην υστερήση του ηρωικού στρατού μας του αγωνιζομένου εις το Αλβανικόν Μέτωπον και διαρκώς νικώντος και καταδιώκοντος τον εκεί μυσαρόν εχθρόν μας, αλλά να υπερτερήση τούτου εις κατορθώματα, ηρωισμόν και δόξαν.  Θέλω τώρα ο εχθρός να συντριβή προ των γραμμών μας και ακολούθως να διωχθή μέχρις ότου διαλυθή και καταθέση τα όπλα.

Έστω δε το  σύνθημα όλων μας:

-ΣΗΜΕΡΟΝ ΔΕΝ ΘΑ ΠΕΡΑΣΕΙ, ΑΥΡΙΟΝ ΘΑ ΠΕΡΑΣΩΜΕΝ”»

Ο ενθουσιασμός και η πατριωτική έξαρση των αξιωματικών και των στρατιωτών του οχυρού έκαναν τόση εντύπωση στο Στρατηγό, που χαρακτηριστικά ο ίδιος κάνοντας ειδική μνεία στην πολεμική του έκθεση γράφει «Εκεί όμως όπου υπερέβη παν όριον ο ενθουσιασμός και αι εκδηλώσεις υπό των ανδρών και αξιωματικών, ήτο εις το οχυρόν ΙΣΤΙΜΠΕΗ υπό τον Ταγματάρχην Πικουλάκην. Οι άνδρες εν συνεχεία έψαλλον τον Εθνικόν Ύμνον και διάφορα πατριωτικά άσματα. Τόσον αι ζητωκραυγαί όσον και τα άσματα ηκούοντο υπό των έναντι συγκεντρωμένων Γερμανών και Βουλγάρων, οίτινες μετ’ ενδιαφέροντος και περιεργείας παρηκολούθουν καθ’ ομάδας προσβλέποντες προς το οχυρόν».

Ο λοχαγός περιγράφει λεπτό προς λεπτό τις μάχες σώμα με σώμα πολλές φορές με τους Γερμανούς, την επίθεση των αλεξιπτωτιστών, τους δυναμιτιστές, τα καμουφλάζ – προσποιήσεις, τον πόλεμο των στοών και τα χημικά αέρια, όλα αυτά που προκαλούν μόνο Σοκ και Δέος! Αναφέρει τη θυσία του λοχία Ηλία Παπαηλιού όταν μαζί με τον συγγραφέα προσπαθούσαν να αποκρούσουν τους 200 εχθρούς αλεξιπτωτιστές που πλησίαζαν την είσοδο του οχυρού.

Αιχμάλωτοι πια πολέμου, μετά την μοιραία έκβαση των γεγονότων, οι άντρες του Ιστίμπεη στάλθηκαν στην Βουλγαρία. Εκεί, όπως καταγράφει ο Όμηρος Παπαδόπουλος, παραλίγο να τους εκτελέσουν (είχαν ανοίξει τους λάκκους των) όμως τελευταία στιγμή ματαιώνεται η εκτέλεση.  Διαβάζουμε από το Ημερολόγιο: «Εμάς τους αξιωματικούς μας πήγαν σε έναν σταύλο, ενώ οι στρατιώτες μας ήταν στο απαίσιο χωράφι με συρματόπλεγμα… Η τροφή μας ήταν ένα κρεμμύδι την ημέρα! Ένας Γερμανός λοχαγός μας ειρωνευόταν και έλεγε πως δεν μοιάζουμε με τους αρχαίους Έλληνες. Τότε του απάντησε ο υπολοχαγός πεζικού Δ. Βασιλάς ότι η ψυχή μας είναι η ίδια με τους προγόνους μας, όπως θα είχε αντιληφθεί αν πολεμούσε μαζί μας… Πάντως ποτέ δεν θα ξεχάσω ένα ευγενικό παιδί, έναν νεαρό Αυστριακό,  χημικό. Τον έλεγαν Στεφάν, ήταν καλός στρατιώτης και καλός οικογενειάρχης. Αποδοκίμαζε την συμπεριφορά των ανωτέρων του απέναντί μας. Φρόντιζε να μας εξοικονομήσει ψωμί και μας το έφερνε κρυφά στον στάβλο. Το Μεγάλο  Σάββατο μας έφερε μια καθαρισμένη κότα για να την ετοιμάσουμε για το Πάσχα. Μας έφερε και ντενεκέ και σπίρτα για να τη βράσουμε… Το πρωί του Πάσχα με κάλεσε για να μου δώσει ένα κόκκινο αυγό. Μ’ όλο που φαίνεται απίστευτο, το αυγό αυτό μοιράστηκε σε δώδεκα ίσα κομμάτια για να πάρει ο κάθε αξιωματικός το μερίδιό του..»

Οι φωτογραφίες είναι από το προσωπικό μου αρχείο και είναι όλες από το οχυρό Ιστίμπεη  κατά την τελετή την 10η Απριλίου 2016.

Πολιτιστικό DNA των Ελλήνων! Ευβοϊκός ή Κυνηγός του Δίωνος Χρυσοστόμου (1ος αι.μ.Χ)

Ίδιο και απαράλλαχτο στους αιώνες παραμένει το πολιτιστικό DNA των Ελλήνων. Οι συνήθειες, η νοοτροπία, το ήθος του απλού κόσμου που κατοικεί στην ύπαιθρο και η δημαγωγία των πολιτικών του άστεως είναι κοινά στοιχεία των Ελλήνων από την αρχαιότητα. Εξετάζοντας περιστατικά του 1^ου αιώνα μ.Χ. που μας διασώζει με τους Λόγους του ο ιστορικός και φιλόσοφος Δίων Προυσαεύς Χρυσόστομος διαπιστώνουμε πόσο ίδια είναι η συμπεριφορά του Έλληνος εδώ και 2000 χρόνια. Η αληθινή  αυτή ιστορία έχει τίτλο «Ευβοϊκός» ή «Κυνηγέτης» και εκτυλίσσεται στην Εύβοια τον πρώτο αιώνα, την εποχή που κυριαρχούσαν διοικητικά οι Ρωμαίοι (imperium romanum), υπήρχαν όμως ακόμη οι τοπικές συνελεύσεις και τα θέατρα στα οποία γίνονταν οι συγκεντρώσεις του Δήμου.

Ο συγγραφέας Δίων έπειτα από ένα ταξίδι στην Κεντρική Ελλάδα βρίσκεται ναυαγός με το καράβι του γκρεμοτσακισμένο στα Κοίλα της Εύβοιας, δηλαδή στην απόκρημνη περιοχή μεταξύ των ακρωτηρίων Καφηρέα και Γεραιστού. Ενώ οι υπόλοιποι συνταξιδευτές προσεγγίζουν τους ντόπιους πορφυρείς, δηλαδή τους επεξεργαστές του κοχυλιού – πορφύρα, ο Δίων περιπλανάται παρά θίν΄αλός, ώσπου συναντά έναν κυνηγό (άνδρα κυνηγέτη). Ο κάτοικος των ορέων κάλεσε τον ναυαγό στο σπίτι του για να τον φιλοξενήσει και να τον περιποιηθεί ώστε να ανακτήσει τον οργανισμό του από την κακοπάθεια. Η φιλοξενία του Έλληνα είναι ένα μεγαλειώδες στοιχείο του χαρακτήρα του.

Ο άγραυλος – κυνηγός διηγείται στον συγγραφέα την ιστορία της εγκατοίκησης των απόμερων χωρίων της Εύβοιας από την οικογένειά του.   Ανέκαθεν, λοιπόν, ζούσαν εκεί οι πρόγονοί του γιατί ήταν «ελεύθεροι μεν, πένητες δε, μισθού βουκόλοι βούς νέμοντες ανδρός μακαρίου εκ της νήσου, πολλής αγέλης και ίππων και βοών κεκτημένου, πολλάς δε ποίμνας». Ο πλούσιος αυτός αφέντης έπεσε θύμα δολοφονίας από την κεντρική εξουσία και η περιουσία του δημεύθηκε! Οι δήμιοι του αφού πούλησαν όλο το βιος του, κατέστρεψαν και τους βουκόλους που είχε στην υπηρεσία του. Η ζηλοφθονία είναι ψυχικό νόσημα και το χειρότερο ελάττωμα του Έλληνα.

Οι ελάχιστοι κάτοικοι της περιοχής αποφάσισαν να μείνουν εκεί κάνοντας πρόχειρες ξύλινες καλύβες και ζώντας με λίγες καλλιέργειες και πολύ κυνήγι. Ωραιότατη είναι η περιγραφή του τοπίου της Ν.Α. απρόσιτης Εύβοιας που κάνει ο πρωταγωνιστής μας: «Το χωρίον εστί απόρρυτον εκατέρωθεν, φάραγξ βαθεία και σύσκιος και διαμέσου ποταμός ου τραχύς αλλά ως ράστος εμβήναι και βουσί και μόσχοις…».  Ευκολοδιάβατος ποταμός που δροσίζει τα ζωντανά ενώ το μέρος δεν πλημμυρίζει. Δρυμοί και λειμώνες με ψηλά δένδρα και με βοτάνη ευθαλή κάνουν το τοπίο ομορφότερο. Οι δύο οικογένειες που μένουν εκεί είναι αυτάρκεις. Δεν χρειάζεται να πάνε ούτε στην κώμη ούτε στην πόλη. Το κυνήγι είναι εύκολο κατά τον χειμώνα μάλιστα, οπότε η χιών παρέχει πάνυ τηλαυγή  τα ίχνη των θηραμάτων…

Αναγκάστηκε όμως ο κυνηγός μας να κατέβει και στο άστυ μια – δυό φορές.  Τον εκέλευσαν (διέταξαν) να ακολουθήσει τον απεσταλμένο της τοπικής συνέλευσης για να απολογηθεί στην Εκκλησία του Δήμου για το γεγονός ότι κατέχει γη και δεν πληρώνει φόρο. Του ζήτησαν αργύριον το οποίο, όπως ήταν φυσικό στην πρωτόγονη ζωή που έκαναν, δεν είχε. Ο ίδιος μας διηγείται την εντύπωση από την πολιτεία: «Εώρων (είδα) πολλάς και μεγάλας οικίας, τείχος έξωθεν κρατερό, οικήματα τινά υψηλά και τετράγωνα (πύργους) και πλοία ορμούντα (αγκυροβολημένα) ώς εν λίμνη (εν τω λιμένι) κατά πολλήν ησυχία». Επίσης είδε όχλο πολύ μαζεμένο σε ένα σημείο να κάνει θόρυβο αμήχανο και κραυγή. Έτσι ώστε του φάνηκε ότι όλοι μάχονταν με όλους! Τον οδήγησαν μαζί με τους άρχοντες της πόλης στο θέατρο, που ήταν και τόπος Συνέλευσης του Δήμου. Η οχλοκρατία συνεχίστηκε και στο θέατρο. Ο όχλος εβόων άλλοτε πράως και ιλαρώς, άλλοτε σφόδρα και οργίλως. Κι αν κάποιος δεν τους άρεζε …ανέκραγον (τον κράζανε)! 

Στο θέατρο άρχισαν οι κατηγορίες των πολιτικών – δημαγωγών. Πρώτος πήρε το λόγο ένας φανατικός και συμφεροντολόγος. Κατηγόρησε τον χωρικό ότι καρπώνεται δημόσια γη, ότι έχει μεγάλη περιουσία και ότι δεν ανέλαβε ποτέ του λειτουργία(!) δηλαδή χρηματοδότηση δημόσιου αγώνα, αν και έχει πολλά αγαθά. Απείλησε μάλιστα ότι θα τον απάγει σε λαϊκό δικαστήριο επί ποινή θανάτου. Ακόμη τον διέβαλε ισχυριζόμενος ότι εκμεταλλεύεται τα ναυάγια του Κάβο ντ’ όρο και κλέβει τους άτυχους ναυαγούς. Ο λόγος του επηρέασε το πλήθος που εν τω μεταξύ …ηγριούτο.

Στη συνέχεια πήρε το λόγο ένας άλλος ρήτορας, επιεικής και σώφρων. Αυτός επαίνεσε τον άνθρωπο της υπαίθρου λέγοντας πως είναι προς το συμφέρον όλων να καλλιεργούν τη χέρσα γη άνθρωποι που προσφέρουν και μηδέν αδικούν. Άξια γίνεται η χώρα και συγχρόνως ηδύ όραμα όταν είναι οικουμένη και ενεργός. Η δε έρημος χώρα σφόδρα ελεεινή και δυστυχής. Δύο των μεγίστων κακών είναι η Πενία και η Αργία. Ο επιεικής προτείνει να είναι ατελείς οι καλλιεργητές για δέκα χρόνια. Σε περίπτωση που ξένος άνθρωπος γίνει γεωργός να είναι ατελής για πέντε χρόνια. Μετά την παρέλευση αυτών των ετών, οι ξένοι καλλιεργητές να είναι φόρου υποτελείς στο διπλάσιο από ό,τι οι πολίτες(!)

«Πώς είναι δυνατόν οι ταλαίπωροι ιδιώτες των αγρών να τραβάν τα πάνδεινα ενώ στο άστυ οι επιτήδειοι να έχουν μετατρέψει το Γυμνάσιο σε άρουρα (χωράφι), έτσι ώστε οι ανδριάντες του Ηρακλή, θεών και ηρώων, να μη φαίνονται από το θέρος (τα σπαρτά) και τα πρόβατα τούτου του φανατικού να κατανέμονται (βόσκουν) στο Βουλευτήριον και στα Αρχεία; Έτσι και οι ξένοι που επισκέπτονται την πόλη μας την καταγελούν και την οικτίρουν» εκφωνεί ο σωστός ρήτορας.

Στην απολογία του ο Κυνηγός υπερασπίστηκε την λιτή και αυτάρκη ζωή των αγραύλων και πρότεινε να τους δώσει τα παραγόμενα προϊόντα τους (δέρματα, κρέατα, παστά, πυρά, κριθάρια και κεχρί). Αυτά φάνηκαν τόσο περίεργα στους πονηρούς που ήθελαν αργύριον ώστε αγανάκτησαν μαζί του χαρακτηρίζοντάς τον τελείως αγροίκον(!) Ο φανατικός τον κατηγόρησε  ότι θάβει τα λεπτά και εκείνος απάντησε ότι τίποτε δεν φυτρώνει από αυτά: «Ανάσκαψον , ώ μώρε, τις δε κατορύττει αργύριον; Ου γαρ δη φύεται γε».  Και με αυτή του φράση «πάντες εγέλων, εκείνου μοι δοκεί καταγελάσαντες».

Ο κυνηγός συνεχίζει: «Εμείς ευχαρίστως σας τα χαρίζουμε όλα… Και αν τα πάντα θέλετε εμείς έτερα θα αποκτήσουμε.  Μη προσπαθήσετε όμως με τη βία να μας τα αρπάξετε λες και είμαστε ξένοι ή εχθροί. Γιατί και πολίτες είμαστε αυτής της χώρας, όπως μου έλεγε και ο πατέρας μου. Και ανατρέφουμε τους παίδας ως δικούς σας συμπολίτες. Και αν ποτέ βρεθείτε στην ανάγκη και χρειαστείτε βοήθεια από επίθεση ληστών ή ξένων εχθρών εμείς θα σας συντρέξουμε. Τώρα ειρήνη είναι. Αν όμως έρθει τέτοιος καιρός χαλεπός, να εύχεσθε τους πολλούς να φανούν όμοιοι με εμάς»(!)

Η ευσέβεια του απλού ανθρώπου είναι μεγαλειώδης. Ο χωρικός δεν εκμεταλλεύεται τα ναυάγια. Δεν κάνει τέτοια ιεροσυλία. Προσπαθεί να σώσει όσους μπορεί και όταν το κύμα ξεβράζει πράγματα δεν τα καπηλεύεται αλλά τα αφιερώνει στην ιερή δρυ του Δία δίπλα στη θάλασσα… Ντύνει τους ναυαγούς που φιλοξενεί στο σπίτι του με τον χιτώνα και τα ιμάτια των παιδιών του αφήνοντας αυτά με ένα ράκος στους ώμους.  Υπάρχουν μάρτυρες για αυτή τη δράση του ανώνυμου ήρωα της καθημερινότητας, οι οποίοι είχαν ναυαγήσει στην περιοχή του και τώρα στην κρίσιμη στιγμή βρίσκονται στη Συνέλευση, όπου και τον υποστηρίζουν…

Οι αρχαίοι Έλληνες είναι όπως και εμείς. Παντρεύουν τα παιδιά τους και αστειεύονται με λεπτή ειρωνεία. Η κόρη και το μειράκιον των δύο απομονωμένων οικογενειών πρόκειται να σμίξουν «εις υπανδρείαν και  άμφω ηρυθριασάτην (κοκκίνισαν τα μάγουλά τους)… Ενταύθα δε εγέλασαν αμφότεροι, ου μόνον ο της κόρης πατήρ, αλλά και ο του νεανίσκου....» 

Δημήτρης Μπάτσης (1916-1952) και η Βαρειά Βιομηχανία στην Ελλάδα (1947)

Δημήτρης Μπάτσης, ένας τίμιος πολίτης, ένας επιστήμονας οικονομολόγος και τεχνολόγος, ένας ηθικός πατριώτης, ένας …εχθρός του λαού! Τα λόγια του Νορβηγού Ερρίκου Ίψεν ηχούν αληθινά. Εχθρός του λαού ήταν και ο ήρωας του ομώνυμου θεατρικού έργου του Ίψεν, ο γιατρός Στόκμαν, γιατί  θέλησε να ανοίξει τα μάτια των συμπολιτών του υποστηρίζοντας την αλήθεια με επιστημονικά επιχειρήματα και παροτρύνοντας τον λαό να κάνει πράξεις προς το δικό του υγιές όφελος.

Ο Δημήτρης Μπάτσης γεννήθηκε το 1916 στην Αθήνα, δικάστηκε από το Στρατοδικείο που δίκασε τον Νίκο Μπελογιάννη, καταδικάστηκε σε θάνατο  και εκτελέστηκε δια τυφεκισμού στις 30 Μαρτίου 1952. Μαζί του εκτελέστηκαν στις 4 τα ξημερώματα της Κυριακής, επίσης καταδικασμένοι σε θάνατο με την κατηγορία της συνωμοσίας και της κατασκοπείας, ο Νίκος Μπελογιάννης, ο Ηλίας Αργυριάδης και ο Νίκος Καλούμενος.  Στην πραγματικότητα στο πρόσωπο του Μπάτση χτύπησαν τους «συνοδοιπόρους», όσους αγωνίζονταν από αγνό ιδεαλισμό, όπως χαρακτηριστικά λέει ο Τάκης Λαζαρίδης στο βιβλίο του «Ευτυχώς ηττηθήκαμε συντροφοι…»

Ο Δ. Μπάτσης ήταν γόνος πλούσιας μεγαλοαστικής οικογενείας, γιος του βασιλόφρονα ναυάρχου Α. Μπάτση από τα Ψαρά και της Αν. Πρίντεζη από τη Σύρο. Φοίτησε στο Βαρβάκειο ή Πειραματικό Σχολείο, σπούδασε νομικά – κοινωνιολογία και οικονομικά και μιλούσε άριστα αγγλικά και γαλλικά.  Ήταν νυμφευμένος δύο φορές και από τον πρώτο του γάμο με την Λίνα Αιλιανού είχε αποκτήσει μια κόρη, την Ελένη Μπάτση – Λυκιαρδοπούλου. Σε δεύτερο γάμο νυμφεύθηκε την Λίλιαν Καλαμάρο – Black.

Ήταν ιδρυτικό μέλος της Επιστημονικής Εταιρείας Μελέτης Νεοελληνικών Προβλημάτων «Επιστήμη – Ανοικοδόμηση», γνωστής με τα αρχικά ΕΠ – ΑΝ. (ίδρυση 1945) μαζί με τον πρύτανη του Εθνικού Μετσόβειου Πολυτεχνείου Νικόλαο Κιτσίκη. Ο γιός Δημήτρης Κιτσίκης προλόγισε το επιστημονικό πόνημα του Μπάτση: «Η Βαρειά Βιομηχανία στην Ελλάδα».

Ο Δ. Μπάτσης αρθρογραφούσε τακτικά και ήταν διευθυντής του επιστημονικού περιοδικού «Ανταίος» (κυκλοφορούσε από τον Μαϊο 1945 ως τον Ιούνιο 1951), στο  οποίο έγραψε για την αποικιακή εκχώρηση της Πτολεμαϊδας. Στο περιοδικό είχε δημοσιεύσει κείμενα που αποτέλεσαν το υλικό για το βιβλίο του και στοιχεία για την σύμβαση Hugh Cooper.

 Στον πρόλογο της πρώτης έκδοσης (1947) του βιβλίου του ο Μπάτσης σημείωνε: «Ο ελληνικός λαός που αγωνίστηκε ηρωικά και έδιωξε τον ξένο κατακτητή θα ανοίξει και πάλι με τον αγώνα του διάπλατα το δρόμο για τη δημοκρατική ανοδική πορεία του και θα αρχίσει με την ίδια ορμή να χτίζει την ερειπωμένη από τον εμφύλιο πόλεμο πατρίδα μας… Θα ανοιξει ο δρόμος για να λυτρωθούν οι παραγωγικές δυνάμεις της νεοελληνικής κοινωνίας. Ορθολογιστική οργάνωση και σχεδιασμένη ανάπτυξη της Εθνικής μας οικονομίας… Δημιουργία ανώτερης τεχνικής βάσης και συσσώρευση οικονομικών μέσων για προοδευτική κοινωνική ζωή».  

Στο βιβλίο «Βαρειά Βιομηχανία…» ο συγγραφέας αναλύει με  επιστημονικό τρόπο τους τρόπους αξιοποίησης του ορυκτού πλούτου της χώρας μας και καταδικάζει την υπογραφή της Σύμβασης Cooper για την παραγωγή αλουμίνιου που οδήγησε στην οικονομική υποδούλωση του ελληνικού δημοσίου στον αμερικανικό όμιλο κεφαλαιούχων. Η σύμβαση κυρώθηκε το 1940 και διήρκεσε ως το 2010! Πρωταγωνιστής στο κλείσιμο της δουλειάς αναδείχθηκε η Εθνική Τράπεζα Ελλάδος και ο μηχανικός της Χ. Δαυίδ. Πρόκειται για παραχώρηση της εκμετάλλευσης των υδραυλικών δυνάμεων του Αχελώου με πλήρη απαλλοτρίωση των δικαιωμάτων του δημοσίου για όφελος της ξένης εταιρείας. Επί 70 χρόνια η εταιρεία είχε την αναφαίρετη ιδιοκτησία! «Οι βιομηχανικές εγκαταστάσεις της αναδόχου δεν θα περιέλθουν στην κυριότητα του δημοσίου. Δεν επιτρέπεται να απαλλοτριωθούν αναγκαστικά από το κράτος λόγω δημόσιας ανάγκης ή  ωφέλειας έως το 2010. Το ελληνικό κράτος ούτε μετά το 2010 έχει το δικαίωμα «υποκατάστασης αυτοδικαίας». Πρέπει και πάλι να την αποζημιώσει!

»Επίσης η ανάδοχος εταιρεία μπορεί να εκμεταλλεύεται τα λατομεία και τα μεταλλεία βωξίτη της Στερεάς Ελλάδος χωρίς να περιορίζεται από τις διατάξεις των νόμων που αφορούν τους αλλοδαπούς. Το ελληνικό δημόσιο είναι υποχρεωμένο να …εισάγει από την εταιρεία που παράγει στην Ελλάδα τα προϊόντα της σε τιμές διεθνείς.  Πουλάνε στη χώρα μας σε τιμή που περιέχει τα μεταφορικά έξοδα, ασφάλεια κλπ., δηλαδή σαν να τα κατασκεύαζε στο εξωτερικό και τα έστελνε τσιφ σε ελληνικό λιμάνι...!»

Στις 27 Οκτωβρίου 1951 ο Νικ. Πλαστήρας σχημάτιζε την νέα του κυβέρνηση, την τρίτη κατά σειρά από το 1945. Ουσιαστικά τίθεται επικεφαλής μιας Συμμαχικής κυβέρνησης και παρέμεινε στην εξουσία για ένα περίπου χρόνο. Το Παλάτι επέβαλε τον ναύαρχο Αλέξ. Σακελλαρίου ως υπουργό Εθνικής Άμυνας επιμένοντας να διατηρεί τις Ένοπλες Δυνάμεις υπό τον έλεγχό του. Η Ελλάδα εντάχθηκε στο ΝΑΤΟ μαζί με την Τουρκία και παρόλο που τυπικά ήταν μια κυβέρνηση της κεντροαριστεράς, ουσιαστικά το πάνω χέρι το είχαν οι παραστρατιωτικές οργανώσεις και οι μυστικές υπηρεσίες (Ι.Δ.Ε.Α., ΚΥΠ, CIA).

Ο αμερικανός πρέσβης στην Αθήνα (1950 – 1953), J. Peurifoy, «συμπεριφερόταν ως κυβερνήτης αποικίας. Με το κνούτο. Αλλά για την ελληνική πολιτική ηγεσία ήταν ο προστάτης και ο οδηγός, ο πολυσέβαστος αυθέντης. Ανέβαζε και κατέβαζε κυβερνήσεις κατά το δοκούν. Και όταν αντιμετώπιζε δυσκολίες άλλαζε το εκλογικό σύστημα» γράφει ο Κυρ. Σιμόπουλος στο βιβλίο του «Ξενοκρατία, Μισελληνισμός, Υποτέλεια».

Προς την κατεύθυνση του κατευνασμού των παθών λόγω του Εμφυλίου ψηφίστηκε από την κυβέρνηση Πλαστήρα τον Απρίλιο 1952, δηλαδή μετά(!) την εκτέλεση του Μπάτση και των συντρόφων του, ο νόμος 2058/1952 «περί μέτρων ειρηνεύσεως», με τον οποίο μετατράπηκαν σε ισόβια όλες οι θανατικές καταδίκες που είχαν ως τότε επιβληθεί και απολύθηκαν από τις φυλακές πολλοί πολιτικοί κρατούμενοι. 

Στις 22 Οκτωβρίου 1951 στελέχη του Ι.Δ.Ε.Α. με Εκτακτο Στρατοδικείο ξεκίνησαν τη δίκη Μπελογιάννη και άλλων 92 κατηγορουμένων για παράβαση του ά.ν. 509/ 1947 και προσπάθεια ανασυγκρότησης του Κ.Κ.Ε. (βρέθηκαν ασύρματοι επικοινωνίας) που ήδη από το 1947 είχε τεθεί εκτός νόμου. Η αγωνία του Ι.Δ.Ε.Α. ήταν να προλάβει να τους δικάσει πριν ο Πλαστήρας καταργήσει με νομοθετική ρύθμιση τα Έκτακτα Στρατοδικεια που ανήκαν στη Στρατιωτική Δικαιοσύνη και παραπέμψει τα αδικήματα του α.ν. 509 στα Πενταμελή Εφετεία.

Στις 15 Φεβρουαρίου άρχισε η δεύτερη δίκη Μπελογιάννη με βάση τον ν. 375/1936 περί κατασκοπείας, η οποία ολοκληρώθηκε τον Μάρτιο με οχτώ θανατικές καταδίκες. Παρά την διεθνή κινητοποίηση από διανοούμενους και καλλιτέχνες (όπως ο Πικάσο) υπέρ των κατηγορουμένων και παρά τις αιτήσεις προς τον Πλαστήρα και προς τον βασιλιά Παύλο για απόδοση χάριτος ο Ν.  Μπελογιάννης, ο Δ. Μπάτσης και οι δύο ιδιοκτήτες των σπιτιών όπου εντοπίστηκαν οι ασύρματοι (Ν. Καλούμενος και Η. Αργυριάδης) οδηγήθηκαν στο εκτελεστικό απόσπασμα. Πρέπει να σημειώσουμε πως εκείνη την εποχή ο Πλαστήρας ήταν σοβαρά άρρωστος - υπέστη κρίση ημιπληγίας- και τον αναπλήρωνε στα καθήκοντά του ο Σ. Βενιζέλος.

Ο ερευνητής Σπ. Λιναρδάτος φέρνει την κυβέρνηση Πλαστήρα προ των ευθυνών της. Όταν ο Υπουργός Δικαιοσύνης Παπασπύρου επισκέφθηκε τον βασιλέα Παύλο για να τον πείσει να απονείμει χάρη στους καταδικασθέντες ο Παύλος τον ρώτησε αν η κυβέρνηση συνδέει την εισήγησή της με πολιτικό θέμα και εκείνος απάντησε: φυσικά όχι(!) «Αν η κυβέρνηση συνέδεε την εισήγησή του με πολιτικό θέμα μπορεί ο βασιλιάς να μην αποφάσιζε να δεχθεί την καταδικαστική πρόταση του Συμβουλίου Χαρίτων. Γιατί εκείνη τη στιγμή δεν είχε λόγο να συμβάλει σε μια κυβερνητική κρίση… Σε κάθε περίπτωση το πολιτικό συμφέρον του Κέντρου ήταν να μην αναλάβει αυτό την ευθύνη και στην ανάγκη να πέσει η κυβέρνηση. Έτσι θα έκανε πιο καθαρές τις διαφορές του με τη Δεξιά ως μια συμφιλιωτική δύναμη που δεν θέλει χυθεί άλλο αίμα».

Φαίνεται από τα χρόνια εκείνα υπήρχαν οι περιβόητες …κόκκινες γραμμές!